«Eu fun vítima da Sección Femenina e do folclore deturpado»

Pregúntolle á escritora e profesora de Secundaria Susana Sanches Arins –que dá aulas en Cuntis– por que escribe. Responde: «Escribo para ter voz e porque temos que contar moitas historias para que o mundo sexa diverso. Eu quero contar o meu rural para que haxa unha imaxe dese rural. Hai lugares no mundo no que hai mulleres que non teñen o dereito a alzar a súa voz». Tralo éxito de «Seique», sobre o seu tío falanxista e desalmado, a autora é finalista con «arte menor» (aCentralFolque) a mellor libro de poesía nos Premios Follas Novas que se fallan hoxe.

Como xurdeu o poemario?

A pulsión de escribir foi por un libro anterior no que participei nas xornadas «Somos pandeireteiras». Xuntáronse 100 pandeireteiras convidadas por Mercedes Peón e as súas compañeiras da Asociación Somos Pandeireteiras. Alí, tomei acta do que se falou. Saín moi emocionada de escoitalas e pensando: «Esta xente merece un libro e ter a súa historia colocada na literatura».

Á gaita, ténselle cantado moito, pero non tanto á pandeireta.

«Arte menor» vai por aí, era considerada unha arte menor, nin sequera arte; folclore no sentido despectivo. O gaiteiro ten estado na tradición poética pola figura viril. O feminino e colectivo quedaba fóra. Eu quería colocar como protagonista o colectivo en feminino.

Hai moito que toca a pandeireta?

Agora, non me dedico a ela. Quedei sen profesora hai uns anos e non volvín a apuntarme noutra asociación. De nena, eu fun vítima da Sección Femenina porque o folclore que nos amosaban estaba deturpado. Cando eu era pequena non había pandeireta. As nenas bailaban, os nenos tocaban.

Deixou pouso o Día das Letras Galegas dedicado ás cantareiras?

Creo que si ten pouso porque foi unha celebración con moita trascendencia a nivel popular. Neste caso, trascendeu o institucional e cando non queda nalgo individual ten futuro. A base do mantemento da nosa lingua estivo no rural e no oral.

Que importancia ten a Asociación de Pandeireteiras?

É importante que teñan voz propia, que ninguén fale por elas. Apropiáronse das súas voces pero elas non eran escoitadas.

A súa poesía caracterízase por un estilo propio moi diferente. «o lugar» abre o libro. Lembra a entrevista xornalística ou a recollida.

Hai unha vontade testemuñal. Nas clases de pandeireta, os momentos de descanso eran de convivencia, de coñecernos e poñer na mesa cuestións que nos preocupan. Quixen poñelo no libro facendo como que a mestra coloca a gravadora para gravar as aulas.

Está moi presente a violencia contra a muller. Por exemplo, no poema da cadeliña.

Gústame moito ese poema. O libro fala de moitas cousas. Son mulleres que falan da vida cotiá e nela hai violencia. Non quería ofrecer unha ollada paradisíaca da vida no rural ou das mulleres. Aquí, a persoa que sofre a violencia non se comporta como unha vítima. Era importante que estivera aí pero non revitimizala.

Suscríbete para seguir leyendo