Miradas gallegas hacia la Misión Artemis II a la Luna

La expectación ante el inminente lanzamiento del primer vuelo tripulado a la Luna del programa Artemis de la NASA es máxima, puesto que no solo supondrá un hito histórico en el calendario, sino «un logro enorme» para la humanidad dado el reto científico y tecnológico detrás de la misión que se prevé que ofrezca nueva información relevante sobre el satélite. Recursos naturales valiosos, la competencia entre países por ser los primeros, explorar sus condiciones de habitabilidad, allanar el camino para la instalación de bases y, a largo plazo, llevar a cabo lanzamientos «in situ» hacia Marte, son algunos de los motivos en los que reparan expertos gallegos en astrofísica, astronomía y divulgación científica a la hora de analizar las aristas y el interés de esta ambiciosa misión.

Desde su ámbito, la catedrática de Astrofísica de la Universidad de Vigo, Ana Ulla, destaca que «a Lúa en si mesma, como elemento astronómico, ten moitísima importancia dende distintos aspectos. Para comezar, é o único satélite natural que ten a Terra e cumpre un importante papel de estabilización orbital. As teorías sobre a súa formación foron evolucionando, pero o que se cre é que se formou cando o sistema solar era moi novo, todos os planetas estaban conformando a súa órbita final e un grande impacto doutro corpo levou parte da Terra. Boa parte da súa composición é como a da Terra, polo cal hai minerais e elementos como aquí e, como non hai furacáns, nin chuvias, non están erosionados, o que favorece que existan depósitos de metais valiosos e terras raras. Estou segura de que a idea de boa parte dos grupos científicos e tecnolóxicos pasa por unha posible explotación futura de minerais e elementos, pero o valor económico da explotación disto está por ver e, dende logo, conlevará moitos máis pasos tecnolóxicos aínda».

Asimismo, Ana Ulla analiza que «no polo sur, onde houbo un impacto dun asteroide e onde se depositaron elementos, é un lugar particularmente interesante se se pretendese facer construción e manter bases estables aí, porque ademais de dispoñer deses elementos a man tamén hai xeos de auga. A auga, ademais de para beber, permite a súa descomposición en osíxeno, para respirar, e hidróxeno que, entre outros, pode empregarse como combustible. A nivel tecnolóxico, no caso de establecer bases, parece que a Lúa ten todos os elementos necesarios para o seu desenvolvemento e seguramente vaia acompañado de cara ao futuro de novas tecnoloxías, materiais e técnicas experimentais. O último paso, se seguimos avanzando, xa sería un punto de lanzamento para futuras misións a Marte, os tiros van por aí, por iso hai moitos elementos de interese para que esta misión saia ben»

O polo sur é un lugar particularmente interesante se se pretendese facer construción e manter bases estables aí

Desde la Fundación Ceo, Ciencia e Cultura - FC3, entidad que gestiona el Observatorio Astronómico de Forcarei, Enrique Alonso Blanco indica que «esta misión vén a consolidar o experimentado na primeira e con ánimo dunha terceira na que se poida 'alunizar', porque o plan a longo prazo é establecer un asentamento fixo na lúa, o cal é terriblemente complexo e existen riscos notables como que non ten atmosfera, polo que calquera meteoro pode causar danos importantes, por exemplo. Un dos aspectos que van estudar moito é o polo sur luar, porque é unha zona especialmente fría con auga conxelada e sería un bo sitio para instalarse».

Alonso añade que «esta misión é crucial de cara a vindeira, que non poden demorar demasiado porque iso obrigaría a retomar experimentos iniciais e, nestes casos, ten que ir todo sumamente experimentado e probado, porque baixo ningún concepto se poden permitir risco de accidente por motivos técnicos». En este sentido, el presidente de la FC3 asegura que la «competencia» marca los tiempos apuntando que «a chegada dos americanos hai 50 anos foi un punto importante para eles, pero agora mesmo é que hai tecnoloxía moi potente e o nivel é moi alto en China, India ou Europa».

Existen riscos notables como que non ten atmosfera, polo que calquera meteoro pode causar danos importantes na superficie

Desde la Universidad de Ginebra, en Suiza, la estudiante de doctorado en Astrofísica Alba Covelo considera que «todo o que teña que ver coa exploración do espazo, a nivel científico e incluso filosófico, é fundamental, xa que construír coñecemento e superar fronteiras é o que nos fai humanos. Esta misión supón unha pedra máis no coñecemento que agardo que sirva para, nas próximas décadas, continuar explorando o espazo». A modo de anécdota, Alba Covelo comparte que, na actualidade, traballa co telescopio espacial James Webb e conta que «cada vez que queremos facer observacións, dende NASA teñen que enviar as 'ordes' ao telescopio a través dun sistema de antenas chamado DSN, das cales algunhas están en España. Estas antenas son as mesmas que se comunican con Artemis e non poden comunicarse con moitas misións ao mesmo tempo, de aí que, ao ter Artemis a máxima prioridade por ser unha misión humana, cada vez que se lanza temos que pausar as comunicacións con James Webb e retrásanse todas as observacións».

La apertura de un debate ético

En un claro avance hacia la posibilidad de establecer un asentamiento fijo en suelo lunar, tanto Ana Ulla como Alba Covelo ponen el foco en la apertura de un debate ético sobre los posibles usos e intereses al respecto.

Por su parte, la catedrática de Astrofísica en la UVigo apunta que «hai moitos países que, no momento no que teñan capacidade, tamén quererán achegarse á Lúa. Ábrese un debate importante e interesante, porque hai lexislación sobre o espazo, pero agardo que haxa comités de ética pensando moi ben sobre que se fai e que non se trate como se fora o salvaxe Oeste». En este sentido, Ana Ulla señala que, en ese marco de implicación ética y humana, «habería que prever como se trataría se estivese habitada, como se regularía. De momento non hai indicios de que haxa ningunha forma de vida, pero se aparecese, por moi primitiva que fose, hai que ter en conta que non se pode contaminar o espazo de calquera maneira. En todas as misións hai unha parte de protección planetaria, porque ademais de non traer patóxenos ou seres, tampouco se poden levar elementos contaminantes a outros corpos».

Hai que ser conscientes de que os avances poden aproveitarse para outros fins

Para Alba Covelo también este es un punto importante y menciona que «houbo un descenso polo interese cara a Lúa, pero esa emoción está volvendo e o certo é que a ciencia ten esa cara escura dos intereses. Loxicamente estou a favor da investigación, a cara bonita é a dos novos descubrimentos e ampliar coñecementos, pero hai que ser conscientes de que os avances poden aproveitarse para outros fins».

Sello vigués

La Universidad de Vigo participará en la primera misión tripulada a la Luna desde 1972. Artemis II será lanzada el 1 de abril desde el Centro Espacial Kennedy de Florida y el grupo de Tecnología Aeroespacial (ATRG), del centro atlanTTic, participará en el seguimiento desde Tierra de la cápsula Orion, donde viajarán los cuatro astronautas de la expedición.

La participación viguesa se enmarca en su colaboración con la empresa tecnológica Integrasys, que recibió el encargo directo de la NASA para realizar las tareas de seguimiento terrestre de la cápsula. Durante la misión, Orion emitirá señales de radio en banda S desde el espacio profundo que serán captadas por las antenas instaladas en el campus de As Lagoas-Marcosende.

En esta parte de la misión, en la que también participa la Universidad de Sevilla, los operadores expertos de la UVigo y de Integrasys analizarán la señal captada utilizando el principio del efecto Doppler.

Suscríbete para seguir leyendo