Chévere arrasa co seu teatro sobre Castelao, Bóveda e o golpe franquista

«Ictus (anatomía de ‘A derradeira leición’ de Castelao), a nova obra da compañía Chévere, estreouse este venres en Compostela no Auditorio de Galicia onde continuará varios días para despois iniciar a xira por Galicia e o resto do Estado. O vindeiro 27 recalará en Pontevedra, para seguir polo Carballiño (28 de febreiro) e xa en marzo na Sala Ártika viguesa (os días 6, 7, 8, 13 , 14 e 15), entre outros lugares.

A dramaturxia recae en Xesús Ron mentres que nas táboas veremos a Patricia de Lorenzo, Miguel de Lira, Borja Fernández, Gema Santos e Marcos Pereira.

Se queren vela en Compostela, non se apuren se non teñen entradas. Están esgotadas para os tres días. «Contabamos con ter bastante público en Santiago, que é a nosa casa, pero non contabamos con tanta expectación. Vólvenos sorprender. Mellor comezo non podiamos ter», sinala Xesús Ron.

Ese magnetismo pode partir da propia compañía e a súa aura, de incluír o nome de Castelao no título e tratar dunha das súas obras ou de intentar rachar certo silencio sobre o asasinato de Alexandre Bóveda? «Ao mellor, responde Ron, xúntanse eses factores todos. Tamén contribuirá que se falou moito de Castelao o ano pasado e por iso está de certa actualidade a súa memoria, que está endisputa. Nós non imos resolvela pero imos alimentar o que rodea a súa memoria e a do cadro ‘A derradeira leición’».

Ron entra en materia a continuación sobre a peza, sobre a súa orixe: «Sorprendeunos como impacta aínda a memoria do golpe de estado do 1936 no noso presente. Cando vén por primeira vez o cadro a Galicia dende Arxentina, fáiselle un acto e presencian a apertura da caixa distintos persoeiros. A única voz que lle dá un saúdo ao cadro é o presidente da Xunta (Núñez Feijóo naquela altura) e sorprendeunos que se silencia o nome de Bóveda, que é o protagonista da pintura, e que se silencia o golpe militar. Nós advertimos que non funciona apelar ao esquecemento para afrontar o futuro».

En «Ictus», unha vez máis, botan man do teatro documental. O personaxe que fai de fío condutor é unha muller con dano cerebral que presenta alteracións na memoria. «A partir dela, contamos unha historia sobre a alteración da memoria. Ela está rodeada de personaxes breves, incluído Castelao, que ofrecen unha testemuña sobre os feitos que presenciaron ou dos que oíron falar», sinala o dramaturgo galego.

No centro, unha reprodución do cadro nun escenario moi baleiro. Trátase da mesma copia que levou a compañía pola Galicia adiante para investigar sobre o coñecemento do mesmo. Apóiao algunha proxección como a documentación coas páxinas da causa do 1936 contra Bóveda. Ademais, hai un narrador que tamén serve para facer accesible a obra ás persoas cegas e unha actriz e un actor interprétana na lingua de sinais.

«Ictus» fala da historia persoal da muller que perde a memoria pero tamén de como se esquece a historia na memoria colectiva.

«Inda que a presenza de Castelao atravesa a obra, non é unha peza sobre el -aclara Ron- pero si queremos dar unha perspectiva diferente de Castelao. Queremos presentalo como esa persoa que pintou ese cadro cando estaba case totalmente cego e necesitaba o apoio da súa muller, Virxinia Pereira. É un paradoxo que a obra dunha persoa case cega sexa o símbolo da nosa arte, da nosa historia. Queremos achegarnos a el e reivindicar a presenza de Virxinia cos dous no exilio», engade Ron.