A batuta e a bandeira máxicas do éxito nas rondallas: ata catro días de ensaios á semana e o comezo da preparación, en febreiro

A súa batuta converteuse nunha variña máxica das rondallas. O vigués Alexandre Fernández Castro gañou o domingo por cuarta vez o primeiro premio do Concurso de Rondallas do Ifevi (nos seus oito anos de vida: unha con Helios de Bembrive e tres con Santa Eulalia de Atios de O Porriño). Onte á mañá recoñecía que «as rondallas cada vez prepáranse máis. Todas aprenden de todas. Eu este ano suei. Innovar é difícil e pode pasarche factura». A el, non lle aconteceu.

Para a obertura en Vigo, o actual director de Atios volveu a apostar por un tema complexo ao tempo que épico, o himno da Fórmula 1 de Brian Tyler: «Arranxalo para a rondalla foi un traballón terrible, foron horas e horas de choio».

«Facer sonar unha rondalla como unha orquestra é un reto»

A elección deste tema non se decidiu no chimpo dunha moeda ao aire. «O capitán, Nacho Lafuente é un forofo dos coches. Antes de comezar a tempada, díxome que podería encaixar. Así como o escoitei gustáronme os momentos de percusión. Pero facer sonar unha rondalla como unha orquestra é un reto. Ten as súas limitacións. A gaita ten unha tesitura melódica limitada. Tivemos que conseguir que sonara pero sen desvirtuala», explica o profesor vigués.

O repertorio de Atios tamén incluíu o clásico da salsa erótica «Devórame otra vez»; unha xota do gaiteiro Diego Mariño; a Muiñeira Número 2 e o Pasarrúas dos Cochicáns de David Bellas.

Recoñece Fernández que «buscamos unha calidade de son como se deramos un concerto. Hai rapaces que tocan en bandas de música, moitos gaiteiros teñen titulación superior pero outros non. Temos gaiteiros de Ribadelouro, de Arume de Malvas, de Xarabal... Tamén un neno pequeno, duns dez anos, que tocaba o saxo e que quería participar. É importante que as novas xeracións estean aí». De feito, noutras rondallas, hai clans familiares de nenos a avós.

En canto ao caché, Atios paga unha especie de ‘dietas’ aos músicos. «A xente non vén polos cartos, senón polo vínculo, porque o pasa ben. O que se lle dá é para cubrir gastos. Non podes ter un rapaz toda a mañá tocando por 30 euros e facendo pasarrúas toda a tarde por outros 30 tendo que pagarse a comida. Noutras, pagan 70 euros só por unha mañá», puntualiza.

Dous anos arrasando coa coreografía das bandeiras

O traballo nos arranxos arranca en agosto; os ensaios en setembro, con cinco horas semanais. Se esta rondalla arrasa na parte musical, na coreografía dos abandeirados (que portan bandeiras) a xefa é a Rondalla de Valladares de Vigo: primeiro premio este ano e o anterior. O capitán deles é Martín Estévez Tejido.

Comezou de rondalleiro aos 20 anos e, para el, o bo ambiente é o que máis lle gusta: «No Nadal, saes coa agrupación para actuar polo barrio e tes pinchos nunha casa, noutra... Coñeces moita xente».

Semanas de ata catro días de ensaios

Para o deseño das coreografías, recoñece que o vive «bastante. Este ano, empecei en febreiro a falar co director sobre o repertorio. En base a iso, a partir de marzo montei as coreografías. Hai bastante traballo. Ensaiamos dende finais de agosto e inda que o normal é ensaiar dous días á semana, tivemos semanas con ata catro días de ensaios de dúas horas de duración. É moitísimo. Para o Ifevi, facemos un debuxo (coreografía); pero aos outros certames levamos outros diferentes. Ao ter un grupo a gusto é fácil traballar con eles». Iso si, con 12 bandeiras, o cupo está pechado.

Demandan que os concellos lles paguen máis polas actuacións

«O premio é froito do sacrificio da xente», engade. Respecto a se os premios do certame do Ifevi deberían ter maior dotación, Martín non se mostra partidario pero cre que «os concellos aos que imos actuar si nos poderían pagar máis. Mover unha rondalla como a nosa de 114 persoas en dous autobuses custa uns 1.000 euros; hai que pagar os músicos. Ao final, unha actuación da rondalla pode ter un gasto de 1.500 euros. Moi poucos concellos dan ese diñeiro». Para Alexandre, de Atios, «o caché das rondallas debería dignificar o traballo invisible que hai nelas».

Atios descarta «vinculación política»

Inda que feliz co primeiro premio matiza que «os concursos nunca son xustos; só para o que gaña. Cada rondalla emprega os seus recursos para facelo o mellor posible. Os xuíces foron elixidos polas 18 rondallas nun consenso».

Suscríbete para seguir leyendo