«O desenvolvemento desta historia foi toda unha sorpresa para min»

A escritora, cineasta e profesora na Escola de Imaxe e Son da Coruña Olaia Sendón presenta este martes, ás 20.00 horas na Libraría Cartabón (Vigo), o seu libro «A Casa Grande», co que resultou finalista do Premio Xerais de Novela 2025.

—Como nace esta obra?

Nace da frase «a casa está á venda e cando se venda vai rachar o fío que une a familia coa vila». E tamén desa idea de conexións entre obxectos, espazos, memoria e identidade, que é algo ao que tiro sempre sen importar do que fale. Eu veño do audiovisual e aí toda a narración vai construída seguindo uns determinados pasados: idea, sinopse, definición de personaxes, escaleta,... Así foi como traballei sempre a narración, pero cando naceron os meus fillos e empecei a ter menos tempo, empecei a buscar outras vías: a debuxar, a facer contos para crianzas e tamén a escribir dunha maneira que nunca antes escribira, de forma case terapéutica e escribindo por escribir. «A Casa Grande» é unha historia que traballei así, empezando cunha frase e pensando en que a ver cara onde me levaba, de feito, foi na metade da novela que comecei a definir a árbore xenealóxica dos personaxes, de maneira que todo o desenvolvemento desta historia foi toda unha sorpresa para min.

—Este foi un proxecto que quedou tempo parado, como foi o proceso?

Foi na pandemia, que a min me colleu cos dous nenos pequenos na casa, unha etapa moi complicada a nivel vital, pero na que a literatura foi a barra á que agarrarme. Este libro foi moi visceral, acabeino moi rápido e logo pasou anos de revisión e postprodución. É do 2021, quedou no caixón e nos anos seguintes, cada 6 meses, o que facía era sacalo do caixón e darlle unha volta, ata que na última cheguei a podar a historia nun 50%, é dicir, quitarlle todo o que era decoración, quedándome co esencial para explicar o que era o libro.

—Logo da saúde mental, semella que a familia é un dos «melóns» que cada vez se explora máis dende o eido creativo e, tal e como se recolle na novela, «as cousas de familia dificilmente son tan sinxelas».

O tema da familia é algo que me fascina. No meu caso, na de raíz somos tres, pero logo hai esas ramificacións, e precisamente algo que me fascina son esas pólas e esas conexións que se establecen dende que naces e que mesmo configuran a túa identidade, pero cos que necesariamente non tes por que levarte ben, e esas opcións do desapego ou do apego asfixiante, por exemplo, son cuestións que me parecen moi interesantes. Cada personaxe ten unha visión da familia distinta e creo que fun bastante equidistante, porque apoio as distintas versións deles, pero si é certo que hai unha conclusión final: entender as anécdotas familiares como unha cosmovisión do mundo. Sempre penso que as familias son mitoloxías domésticas, porque se establecen unhas conexións que son alleas, pero que mamaches dende o berce e que acaban sendo propias.

—E a casa é unha protagonista máis.

Si, nela atopamos a identidade vencellada a un espazo e, para min, o exemplo máis claro destas relacións están nun álbum familiar, que non deixa de ser unha narración a través de imaxes, unha maneira de explicar o mundo, a biblia da familia. Non deixa de ser un obxecto, pero as fotografías cada vez están máis distantes no tempo e se se perde o fío non se sabe explicar a historia, é unha reliquia na que á materia se lle pega a filosofía familiar.

—Precisamente, a fotografía tamén goza dunha presenza importante nesta historia.

Si. E de feito aconteceu algo curioso ao respecto. A xente que traballamos coa ficción sempre incluímos pinceladas de realidade e nesta historia, unha das cousas que «roubei» foi o apelido. Os Barcala non forman parte da miña familia central, pero había un primo da miña avoa que se apelidaba así. A presenza do meu pai está porque todo o relacionado coa fotografía, a definición de memoria, son reflexións que eu escoitei na casa, é a miña herdanza particular, e el ten unha serie titulada «Memoria do álbum», que son os restos do que queda no álbum cando arrancas as fotos. Fixen esta novela cunha desas imaxes presidindo o meu escritorio e, o outro día, despois de ler a novela, meu pai comentoume que aquelas fotos da serie eran precisamente do álbum dos Barcala. É a realidade coméndose á ficción.

—Que supuxo quedar de finalista no Xerais con esta historia?

A verdade é que foi un subidón, porque xa fixera toda unha xira de premios e esta novela estaba metida no caixón. Cría que «A Casa Grande» só me gustaba a min, pero seguía pensando que a historia estaba ben e no último momento decidín presentala.

—E en que outros proxectos literarios está traballando?

Paralelamente a esta novela, estaba traballando noutro libro, que ten algo de autoficción e que é moi semellante ao de «A Casa Grande», porque tamén traballo os espazos e a familia, pero dende unha maneira máis ensaística. Estou tamén nun proceso de documentación dunha novela histórica, na Costa da Morte, sobre os anos 20 e 30. Sen ter nada que ver, estas son tres historias que dalgún xeito conforman unha triloxía, porque conectan moi ben entre si. Ademais, sigo coa gráfica e o vindeiro mes de febreiro vai publicarse en Xerais un conto para nenos sobre ortografía visual, porque na casa os meus fillos son disléxicos e con este libro amósase ortografía debuxada para axudar aos nenos a recordala.

Suscríbete para seguir leyendo