20 de octubre de 2019
20.10.2019

Susana Sánchez Aríns: "Tiña na man devolver ás vítimas o nome dun dos vitimarios, aínda tocándome na familia"

O seu libro "Dicen", escollido polos libreiros de Madrid como o mellor do ano en ficción, está centrado nunha historia familiar coa temática da represión franquista como eixo

20.10.2019 | 04:01
Susana Sánchez Aríns, onte, na Estrada. // Bernabé/Cris M.V.

Susana Sánchez Aríns quería rachar con ese silencio obrigado sobre a guerra. Non estaba disposta a que chegara ata a cuarta xeración. Defende que a escrita, a lectura e a conversa é o que queda para sandar as feridas que aínda están sen cicatrizar. Así naceu Seique, traducido ao español como Dicen e que acaba de ser recoñecido polo gremio de libreiros de Madrid como o mellor libro do ano no apartado de ficción. A obra permitiu a esta escritora estradense afondar nunha historia familiar e sacala á luz para aplicarlle o tratamento que ela defende: falar, falar e falar.

--A asociación de libreiros de Madrid acaba de premiar a súa obra Dicen, considerándoa como o mellor libro do ano no apartado de ficción. Como senta?

-Senta como uma sorpresa marabillosa. Tendo en conta a cantidade de obras de ficción publicadas en castelán ao ano, que teñan reparado na miña para min é inesperado. Estou afeita ás marxes e nunca pensei que a tradución fose a ter a visibilidade que conseguiu. Ao fin e ao cabo as miñas editoras, tanto a galega, Através, como a castelá, De Conatus, son entidades humildes nun mundo dominado polos emporios xerais, planetas e alfaguaras.

-A peza está centrada nunha historia familiar, coa temática da represión franquista como eixo. Como xorde?

-Na propria obra conto parte da xénese. Na casa sabiamos do tío Manuel como falanxista mais, atando fíos, eu comecei a sospeitar que era algo máis que un falanxista, que podía ter paticipado no peoriño da represión fascista cando o golpe do 36. Decidín investigalo. A idea inicial era publicar un estudo ou un ensaio, mais non dei con documentación suficiente e o libro foi crecendo como narrativa do que puido ter sido mais non podemos asegurar. De aí os títulos: Seique/Dicen.

-Por que o seu tío Manuel? Que imaxe tiña del e que lle deparou a investigación para escribir a obra?

-Eu sempre defendín, desde que teño sentido, o lema das defensoras da memoria histórica: verdade, xustiza, reparación. Que se saiba que aconteceu durante a represión, que se faga xustiza coas persoas agresoras e que se devolva, no mínimo, a dignidade ás vítimas. Sempre o defendín, e tiña na miña man colaborar, cando menos coa verdade: ofrecer ás vítimas o nome dun dos vitimarios, mesmo tocándome na familia. O tío Manuel non aparecía por ningures e tiña feito moito mal. Non me parecía xusto o seu anonimato.

-Cando un busca na casa, non sempre é doado atopar ou saír como se entrou. Cambiou algo coa escrita deste libro?

-Acho que na familia saimos gañando. Todas coñecemos mellor o noso pasado, todas entendemos mellor o sufrimento das vítimas "interiores": a miña avoa, o meu pai e as miñas tías, e todas podemos falar con naturalidade daqueles feitos. A escrita, a lectura, a conversa é o que nos queda para sandar as feridas da guerra, que continúan aí, sen acabar de cicatrizar. A sensación é esa, de cura.

-Cómo foi o proceso ata chegar a recoñecementos coma este? Canto tempo lle levou?

-O Dicen é a tradución do Seique, publicado pola Através Editora en 2015. Xa ten uns anos. A min levoume mais tempo pensalo e ruminalo que escribilo. Unha vez que dei coa maneira, coa forma de contar, foi rápido. En galego funcionou moi ben, e da mesma maneira que se está a mover en castelán: de boca a orella. Persoas que o len, recoméndano ou regálano. Está reimprimíndose e vendéndose desde a publicación. En castelán saiu xa a segunda edición. É dicir, o leitorado gostou del. Faltaba un recoñecemento institucional, que acabou por chegar

-Recibe o galardón na categoría de ficción. Canto hai de novelado na historia?

-Iso dixo miña nai: pero se non é ficción! Aínda que tamén teño amizades que din: pero se é poesía!! Os feitos narrados aconteceron na realidade. Iso pasou. O que tamén é certo é que o libro está moi traballado a nivel literario e, para que non me coñeza a min ou á miña familia, pode parecer ficción, porque como tal está narrado.

-Ten dito nalgunha ocasión que non quería chegar á cuarta xeración mantendo o silencio?

-Non quería, non. Hai especialistas a afirmaren que o trauma dun xenocidio, dunha guerra, alcanza a cuarta xeración se non é tratado. Aquí nunca foi tratado o trauma da guerra. Houbo un silencio obrigado que durou demasiadas décadas. E o único tratamento para o trauma é, como xa indiquei antes, falar, falar, falar.

-Como se acolleu a obra na súa casa?

-A miña familia directa moi ben. Eu non a tería publicado sen o permiso do meu pai, e el deuno. Tamén é verdade que os meus avós xa faleceron e igual non tería ousado publicar se estivesen vivos. Para a miña avoa era un tema do que non se podía falar. As parentes da miña xeración tamén o leron con degoro, moitas delas ignorantes do pasado familiar do tío Manuel. E familia del, non teño nin idea.

-En que traballo está agora inmersa?

-Pois andamos coas últimas revisións do que vai ser a segunda edición, ampliada, do Seique, é dicir, deste libro. Porque no tempo que pasou desde a publicación tiven acceso a novos documentos e versións que quería actualizar. E ando con outro proxecto de narrativa en marcha, mais como o levo un pouco atrasado e atrapallado, mellor non o conto.

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook

GALICIA EN VINOS

Galicia en Vinos

Todos los vinos de Galicia

Consulta aquí todos los vinos de las cinco denominaciones de origen de Galicia


LA MEJOR INFORMACIÓN, CERCA DE TI


FARO te ofrece un nuevo servicio de pasatiempos y juegos online

Disfruta desde tu ordenador o tu móvil de más de un centenar de retos como crucigramas o sudokus