19 de mayo de 2019
19.05.2019

Antón Fraguas e o SEG na Terra de Deza

Ingresou no Seminario de Estudos Galegos co traballo 'O castro de Soutolongo (Lalín)'

19.05.2019 | 03:37
Fraguas (arriba á esquerda), na famosa fotografía dos membros do seminario en Lalín en xuño de 1934.

O Seminario de Estudios Galegos comezou a súa investigación da Terra de Deza en 1928, continuando en sucesivas campañas en 1930, 1931, 1932 e 1934, rematando en 1935. O obxectivo era realizar un estudo integral da comarca; os membros do SEG recorreron o Deza visitando castros, igrexas, pazos, romarías, facendo análises xeolóxicas, etc. Todo este material ía ser recollido nun libro que baixo o título Terra de Deza proxectaba editar o Seminario, semellante ao publicado logo dos seus traballos na Terra de Melide.

O SEG estaba dividido en Seccións: Arte e Arqueoloxía, Etnografía e Folclore, Historia, Xeoquímica, Música? Cada unha delas dirixida por personalidades de prestixio cos que colaboraban varios axudantes (xeralmente alumnos da Universidade). En Lalín estiveron as figuran máis importantes do Seminario: Salvador Cabeza de León, Otero Pedrayo, Castelao, Cuevillas, Risco, Carro, Filgueira...

Antón Fraguas participou xa na primeira campaña a finais de xuño de 1928. Encadrado na sección de Prehistoria dirixida por Florentino Cuevillas na que tamén se incluíu González Barcia, proxectaban realizar un catálogo de castros e mámoas. Uns meses despois, o 5 de setembro, Fraguas facía o seu ingreso oficial no SEG co traballo O castro de Soutolongo (Lalín), aínda que xa estaba vencellado á institución dende o ano anterior. Participou tamén na xeira de 1934, na sección de Xeografía, da man de Ramón Otero Pedrayo na que se integrou como alumno Xaime Illa Couto. Recorreron a comarca para dar conta das características do terreo e a paisaxe.

Foi precisamente a do verán de 1934 a campaña máis importante. Estiveron presentes un numeroso grupo de investigadores acompañados dos seus axudantes; mesmo se realizou en Lalín a reunión plenaria do Consello do Seminario. Só nesta estadía se fixeron 300 fotografías de monumentos e construcións populares, romarías, etc; levantáronse plantas duns 30 edificios... Rodouse unha reportaxe cinematográfica (realizada por Barreiro, da Casa Folk) que recollía imaxes do traballo realizado: El Seminario de Estudios Gallegos en Deza, foi distribuído pola agrupación xuvenil "Ultreya" e exhibido en cines de Santiago, Padrón e Noia.

Nestas campañas de investigación, que duraban xeralmente unha semana, os seminaristas instalábanse en Lalín, concretamente na Fonda do Ferrador, e dende alí realizaban saídas diarias. Visita obrigada dos investigadores ao chegar á vila era a casa de Ramón Mª Aller, membro tamén do Seminario, quen lles facilitaba os contactos necesarios, sobre todo entre o clero, para realizar os seus traballos.

É precisamente diante desta casa onde está tirada a máis famosa das fotografías do SEG, realizada en xuño de 1934. Nela aparecen diante: Otero Pedrayo, Iglesias Vilarelle, Parga Pondal, Manuel Ferreiro, Pedro Brañas Cancelo, Ossorio Tafall, Robustiano Fernández Cochón, Vicente Risco, Sebastián González García Paz, Antonio Taboada Roca, Paulino Pedret Casado e Jesús Carro García. Detrás: Antón Fraguas, Jaime Vidal Rey, Enrique Longa Vázquez, Ricardo García Suárez (Xoán Ledo), Xaime Illa Couto, Ferreirós Espinosa, Florentino López Cuevillas, Vicente Hermida e Anxelo Ramos Colemán.

O libro da Terra de Deza non chegou a ver a luz. Estaba en prensa, na imprenta de Ánxel Casal, cando aconteceu o golpe de estado do 18 de xullo de 1936. Parte do material destinado a esta publicación foi usado na Historia de Galicia, que baixo a dirección de Otero Pedrayo, editaron en Buenos Aires en 1962.

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook


Especial Navidad 2019

En estas fiestas, sobran los motivos para brindar con elaboraciones de Galicia, que despiden el año con un gran balance en todos los sentidos