Madres que crían solas a sus hijos: «Para vivir en igualdade e equidade, as familias monomarentais debemos ser equiparadas coas numerosas»

Diana Rodiño, de Vilagarcía de Arousa, tiene un hijo de seis años. Ella, separada, se encarga de la crianza como única progenitora en casa. Vanesa Pais, de Muros, es la madre de un niño pequeño, de 22 meses. «O meu marido faleceu de cancro. Tiñamos previsto ter un neno, prometinlle que iría por el, e aquí estamos», comparte sobre su historia. Sheila Fernández, de Salvaterra de Miño, compone una familia monomarental «por elección», apunta. María López también es madre y progenitora en exclusiva, «por decisión propia...e de mellizos, de 12 anos», completa, con humor, esta mujer de Culleredo. Ocho de cada diez familias monoparentales están encabezadas por mujeres.

«O primeiro reto do día a día é que o mercado laboral non está pensado para as familias, e menos para as monoparentais», introduce Sheila. «Supón unha carga para o desenvolvemento da nosa carreira profesional. Eu, no meu caso, por exemplo, tiven que renunciar ao meu traballo para poder criar un neno. Temos un reto moi grande por diante na conciliación», remarca.

«Eu tamén tiven que renunciar ao posto de traballo no que estaba, para intentar ter unha calidade de vida mellor, como autónoma, cousa que é complicada», enlaza Diana. «Pero priorizas poder ter uns horarios para atendelos e poder conciliar. Se non, é misión imposible», completa esta madre.

«A miña sogra, coa que sigo mantendo unha moi boa relación, forma cos meus pais a miña rede de apoio», dice Vanesa. «Teño sorte de que a empresa na que traballo me facilita bastante as cousas, pero é unha sorte que non todo o mundo ten. Eu mesma, noutras empresas anteriores, tampouco a tería», indica.

Ellas son algunas de la treintena de madres que este fin de semana participa, junto a sus hijos, en una jornada de convivencia, en la residencia del tiempo libre de O Carballiño. Es un encuentro promovido por Fagamos, la asociación de familias monomarentales de Galicia, una entidad sin ánimo de lucro que cuenta con más de 180 asociadas en la comunidad, pero que representa el sentir de todo el colectivo. Pese a los avances que esgrime la Xunta en materia de apoyo público, ellas todavía sienten que su modelo de hogar sufre una «discriminación brutal administrativa», en comparación, por ejemplo, con las parejas que tienen varios hijos.

«A nosa principal demanda é que, para poder vivir en igualdade e equidade, teñen que equipararnos coas familias numerosas», subraya María, vicepresidenta de Fagamos. «A Lei de Impulso Demográfico de Galicia di moi claro que somos familias de especial vulnerabilidade, igual que as numerosas, pero na realidade non está sendo así. Esa discriminación ten que parar, esa é a nosa reivindicación», expone.

Un certificado digital de la Xunta otorga prioridad a los hogares monoparentales a la hora de acceder a escuelas infantiles, plazas en los colegios y subvenciones en los campamentos públicos. «Pero nós non vivimos só diso, o ano ten 365 días e nós precisamos unha política pública do día a día, non de cuestións puntuais. Estannos dando anacos e petiscos, pero así non podemos vivir», critica.

En Galicia existe una ley de apoyo a la familia, del año 2011, que se reforzó en 2021 con la de impulso demográfico. «A diferenza doutros colectivos, como as familias numerosas, non existe unha regulación estatal que unifique e indique que é unha familia monoparental», contextualiza el director xeral de Familia, Infancia e Dinamización Demográfica, Jacobo Rey. La administración autonómica ofrece protección a nivel autonómico a través de medidas propias de la Xunta.

«En Galicia levamos anos traballando con elas cun certificado oficial da Xunta para as familias monoparentais, mentres que noutras comunidades aínda non teñen ese recoñemento legal a día de hoxe», compara. «A Xunta outorga ás familias que cumpren os requisitos un certificado, con validez só para Galicia, que dá unha protección a esas familias. Xa superamos a cifra de 8.000 familias monoparentais cun certificado oficial», explica Rey.

É a primeira vez que se aproba un beneficio fiscal para as familias monoparentais

Jacobo Rey

— Director xeral de Familia

El colectivo dispone de prioridad en el acceso a las escuelas infantiles, en los centros educativos de Primaria, y también cuenta con descuentos en programas de campamentos públicos o residencias de titularidad autonómica de tiempo, como la de O Carballiño.

El director xeral incide en un «avance moi importante» impulsado por la Xunta recientemente. «A comezos deste ano aprobouse o rexistro de familias monoparentais, que contan cun procemento específico para solicitar o seu certificado. Creamos un certificado dixital, que as familias poden levar xa no móbil, e que vai asociado a novas medidas, como a rebaixa de tributos na compra de vivenda», destaca.

Rey recuerda que «desde o 1 de xaneiro, as familias monoparentais benefícianse dun tipo máis reducido en Galicia ao mercar unha vivenda de segunda man que vaia ser empregada como vivenda habitual. Desde o 1 de xaneiro reduciuse o tipo do 5 ao 3%. E no caso de familias que residan en zonas pouco poboadas, é do 0%. Trátase dunha porcentaxe que se aplica sobre o total do valor da vivenda, co que falamos dun impacto económico importante. É a primeira vez que se aproba un beneficio fiscal para as familias monoparentais». Rey añade que, de la mano de la asociación, la Xunta continuará trabajando en más apoyos públicos, para seguir poniendo en marcha medidas a favor del colectivo.

«Hai casos nos que non existe rede de apoio»

Los testimonios de las protagonistas hablan sobre cómo es su día a día. La ayuda de los abuelos, de otros allegados o amistades ofrece un salvavidas en muchas ocasiones. «Se non tes rede de apoio, tes que deixar parte do salario en alguén que coide do neno mentres ti traballas ,vas ao dentista ou o médico, porque nós tamén enfermamos», dice con ironía Vanesa Pais.

«Hai casos, como é o meu, nos que non existe rede. Estou soa co neno», enlaza Diana Rodiño. «Miña nai é unha persoa dependente, e ademais de encargarme do meu fillo tamén me ocupo dos coidados dela. Conto con meus irmáns, pero eles teñen os seus horarios laborais que non poden abandonar para que eu cumpra os meus», expone esta madre.

As familias monoparentais son as familias que máis están medrando. É unha escolla ou unha necesidade á que as mulleres estamos accedendo, por factores estructurais. Este é un dato moi impotante que as políticas públicas deben ter en conta

«Teño o apoio de meus pais e estou cunha xornada laboral reducida para poder coidar o meu fillo», explica Sheila Fernández, que pone el foco en que la respuesta de la sociedad no puede limitarse a que recaiga sobre los abuelos, la generación envejecida, la responsabilidad de encargarse de los nietos. «Por culpa de como está o mercado laboral, moitas mulleres accedemos á maternidade a idades cada vez máis altas. Iso significa que os nosos pais, os avós, son persoas maiores», resalta.

«Estase trasladando a cadea de coidados ás persoas maiores, que xa non están nese momento vital», reflexiona esta mujer, desde la experiencia. «Existe unha sobrecarga: un mercado laboral que nos exclúe, que non nos deixa acceder á maternidade cando corresponde, pola carestía da vida, e ademais atopamos problemas para conciliar», destaca.

«As familias monoparentais son as familias que máis están medrando. É unha escolla ou unha necesidade á que as mulleres estamos accedendo, por factores estructurais. Este é un dato moi impotante que as políticas públicas deben ter en conta. Non é unha realidad minoritaria, senón que estamos a piques de ser unha realidade maioritaria en Galiza, que non se está a reflictir en políticas sociais, en facilitar trámites administrativos e en adaptar a política pública ás nosas necesidades», finaliza.

Suscríbete para seguir leyendo