A noite que o espírito do Che abordou o Nautilus na ría de Vigo

Hai cidades que non só gardan historia, senón que atesouran premonicións. Vigo é unha delas. Cando o 1 de xuño de 1878 o impresionante iate Saint Michel III botou áncoras na ría, del non baixaba unicamente un escritor consagrado na madurez da súa vida. Ao desembarcar no porto vigués, Julio Verne traía consigo unha sombra non proxectada polo sol de xuño: a compañía invisible e presaxiadora do futuro espírito de Ernesto Che Guevara.

Resulta difícil non imaxinar ese paseo fantasmal polas rúas viguesas de finais do século XIX. Verne, fascinado pola baía onde a lenda e os tesouros de Rande acenderan anos atrás a súa imaxinación para Vinte mil leguas de viaxe submarina, camiñaba marabillado entre a brisa salgada. E ao seu lado, como un sopro traído polos ventos do Atlántico Sur, acompañábao o alento daquel neno arxentino que, décadas máis tarde, devoraría as súas páxinas durante as longas tardes de asma en Alta Gracia.

Aquela sede de horizontes afastados non naceu soa. Na fragua lectora do Che convivían os grandes mestres do relato de peripecia: as selvas inhóspitas e os mares embravecidos de Emilio Salgari, a épica fronteiriza de Jack London e o misterio insular de Robert Louis Stevenson. Pero, entre todas esas lecturas de xuventude, o universo de Verne destacaba cunha luz case profética.

Vigo non foi para o francés unha parada casual, senón a materialización dun soño literario. Nesta cita máxica coa historia, a ría transformouse nun espello de tempos cruzados. Acaso non batía no capitán Nemo a mesma indignación fronte ao colonialismo que movería os pasos do Che pola Sierra Maestra, África e Bolivia? Nemo, o príncipe Dakkar que fixo do océano o seu territorio libre, camiñaba de incógnito pola ría viguesa da man do seu creador, vestindo de xeito anticipado a boina galega —esa prenda humilde dos mariñeiros do porto— que co tempo se convertería, na cabeza de Guevara, no símbolo universal da rebeldía indomable.

Nas tabernas do porto e baixo a mirada da colexiata, a figura de Verne e a sombra do Che compartiron o mesmo espazo poético. Uníaos a xeografía da viaxe, a fascinación polos horizontes inacabados e unha certeza compartida: que a vontade humana e a utopía son capaces de dobregar calquera cartografía imposta.

Cando o Saint Michel III levantou áncoras deixando atrás as augas galegas, non só levou o recordo da calor de Vigo e da beleza da súa ensenada. Deixou flotando na ría unha corrente subterránea que uniría para sempre a literatura de aventuras do século XIX coas revolucións do século XX.

Verne foise de Vigo, pero o espírito do Che —aquel viaxeiro eterno que aprendeu a soñar o mundo nas páxinas de Salgari, London, Stevenson e do propio francés— quedou para sempre navegando nas profundidades da nosa ría.

Suscríbete para seguir leyendo