Romería de San Roque

Hai olores e sabores que se instalan na memoria da infancia e quedan a vivir alí para sempre. Para min, que medrei coa alma partida entre a morriña e a distancia do emigrante, as Festas de San Roque eran moito máis ca unha celebración no calendario: eran a ponte dourada que nos devolvía a casa, ao calor dos avós e ás raíces galegas que latían ao outro lado do océano.

A finais de agosto, a chegada das cartas e dos sobres con fotografías desde Vigo era todo un acontecemento. En branco e negro ou nunha cor sepia terna, aquelas imaxes trazían o espírito das festas máis populares da nosa terra. Recordo especialmente unha foto coa miña nai, abrazados, co fondo alegre dunha romería que se negaba a desvanecerse no tempo. Mirando aquelas fotos antigas dos meus avós paternos e maternos, un podía revivir perfectamente o ritual da festa. Sobre a herba non podía faltar a típica manta estirada para sentarse en familia, custodiada polo garrafón de viño que alegraba as horas —co seu inconfundible e entrañable cheiro a ribeiro impregnando o aire— e a cesta de vimbio repleta de comida caseira, onde a raíña indiscutible era a empanada, emblema das nosas mesas e de calquera romería que se prece. Durante os días grandes, un fotógrafo percorría coa súa cámara os corrillos de veciños e familias, convertendo aquel instante fugaz na gran oportunidade do ano para inmortalizar a unión familiar. Nos postos ambulantes e nas tascas que salpicaban o percorrido despachaban sardiñas, o sabor mariñeiro por excelencia e unha tradición ineludible en San Roque; de feito, a miña nai sempre me recordaba cun sorriso nostálxico que, en máis dunha ocasión, a ela lle tocou estar ao outro lado axudando a asalas e vendelas aos romeiros. Cando baixaba o sol, a música tomaba o relevo e a tarefa obrigada era sumarse ao xentío para bailar ao compás da orquestra, deixándose levar pola alegría colectiva baixo as luces de verbena.

Esa atmosfera de fervor e alegría popular afunde as súas raíces en séculos de historia viguesa. A devoción a San Roque na cidade está íntimamente unida á gratitude e á superación da adversidade. A historia desta festividade remóntase a finais do século XVI, concretamente a 1598, ano no que unha terrible epidemia de peste asolou Vigo. Desesperados ante a virulencia da enfermidade, as autoridades e o pobo fixeron un solemne voto relixioso a San Roque, patrón protector contra a peste e as pestilencias, prometendo honralo cada ano se libraba a vila do azote. Co tempo, a devoción cristalizou en torno á Ermida de San Roque, situada nun alto con vistas privilexiadas sobre a ría, converténdose no eixe central dunha romería que mesturaba a máis profunda relixiosidade coa celebración festiva. O que comezou como un acto de rogativa e penitencia, cos séculos transformouse nunha das citas lúdicas máis importantes do verán vigués, sabendo manter a súa esencia tradicional —a música, a comida campestre coa súa porción de empanada, o viño de ribeiro e o aroma inconfundible das sardiñas asadas— para converterse no refuxio emocional de xeracións de vigueses, tanto dos que nunca se foron como dos que, coma nós, a levabamos gravada a lume no corazón desde a distancia.

Suscríbete para seguir leyendo