Rubor e anoxo

A vergoña allea consiste en sentir nós a vergoña que deberían sentir outros polo seu comportamento. É esa calor incómoda que aparece sobre todo na cara cando alguén se comporta dun xeito impropio, esaxerado ou ridículo, especialmente se o fai cando cabería agardar o contrario. A psicoloxía relaciónaa coa empatía social: sufrimos porque imaxinamos o apuro que debería sentir o protagonista dunha situación esperpéntica.

No meu caso, os peores momentos de vergoña allea débense ao dito ou feito por representantes públicos. Supoño que por sentir que estaban avergoñando ás institucións que representaban.

Hai pouco sentín vergoña allea, e moita, ao ver o periplo de Isabel Díaz Ayuso por México. Non é que descoñeza as formas e o fondo da presidenta da Comunidade de Madrid, pero nesta ocasión foi avergoñarnos a outro país, desprezando alí mesmo o seu pobo. O que debía ser unha visita institucional, necesariamente respectuosa entre representantes do público, comezou e rematou sendo unha mestura nauseabunda de provocación ideolóxica, discurso vitimista e torpeza diplomática. Ayuso viaxou a México envolta nunha narrativa deseñada para alimentar titulares en España e pouco lle importaron os danos causados ás relacións institucionais cun país irmán e moi querido en España por moitos motivos. A presidenta madrileña insistiu en presentarse como defensora dunha suposta hispanidade en perigo e volveu deixar caer mensaxes sobre o legado español en América que, formuladas desde a soberbia histórica, chocan inevitablemente cunha sensibilidade latinoamericana moito máis complexa e crítica.

Non podemos aplaudir que quen recibiu o legado político dun pobo actúe desde a provocación constante e a axitación dos medios de comunicación e das redes sociais, buscando simplemente likes entre os seus.

Fronte ao ruído xerado por Ayuso, a resposta da presidenta de México foi serena e eficaz. Sen necesidade de exabruptos nin teatralidade, deixou claro que México non acepta leccións de salvadoras de patrias alleas nin revisións compracentes do seu pasado colonial.

Hai unha vella frase atribuída a Talleyrand que encaixa perfectamente neste caso: «Todo o esaxerado é insignificante». E a esaxeración converteuse nunha das grandes enfermidades da política contemporánea. Moitos dirixentes xa non procuran gobernar ben, senón xerar un impacto emocional continuo. Necesitan un conflito permanente porque o algoritmo premia o enfrontamento e castiga a moderación.

O político debe ser influente polo seu pensamento e polas súas decisións, non polos seus discursos de pacotilla nin pola densidade das descualificacións que conteñen. A presidenta mexicana deulle unha lección clara a Ayuso, ao responder desde unha lóxica institucional: defender a dignidade do país sen caer no histrionismo.

A vergoña allea non xorde unicamente do ridículo. Xorde, sobre todo, da ausencia de conciencia do ridículo. E iso é o inquietante dunha parte da política actual, na que hai dirixentes que parecen incapaces de comprender que a súa arrogancia é o maior síntoma da súa irrelevancia.

Por certo, Claudia Sheinbaum é licenciada en Física e realizou estudos de doutoramento na Universidade de Stanford e na Universidade de California en Berkeley. Quizais iso teña algo que ver coa lección maxistral que lle deu a Ayuso.

Suscríbete para seguir leyendo