A «casita» do papa

Hai unha semana só se falaba da «casita» de Bad Bunny. Das colas, da presión por conseguir unha entrada, dos elevados custos, do desexo de estar e compartilo nas redes; de formar parte dun evento que transcende o propio artista, admirado globalmente pola súa defensa anticolonial e da diversidade cultural.

Estes días o acontecemento foi distinto, pero a lóxica non tanto. O papa León XIV visitou España e percorreu Madrid, Barcelona e Canarias entre prazas cheas de fieis, intensas coberturas mediáticas e unha sucesión de autoridades públicas facendo acto de presenza en múltiples ocasións. Había que estar. Había que formar parte da «casita» do papa.

Gilles Lipovetsky leva décadas advertindo dunha sociedade onde o espectáculo xa non é unha excepción, senón a forma habitual de vivir a realidade. Consumimos acontecementos, símbolos e figuras mediáticas. Tamén en política.

Compréndese a simpatía que León XIV esperta en parte da esquerda. Nun momento marcado polo avance da extrema dereita, resulta reconfortante atopar unha voz global que se enfronta a Trump, que defende as persoas migrantes e que reivindica a diversidade. O que custa máis entender é a suspensión da crítica, esas contradiccións que xa non resultan incómodas.

Porque Leon XIV é o mesmo papa que acudiu ao Congreso para expresar abertamente a súa posición política contra o dereito das mulleres a decidir sobre o seu propio corpo; o mesmo que se opuxo con firmeza á eutanasia, á morte digna, e que continúa defendendo unha concepción profundamente conservadora da autonomía individual. É o mesmo papa que representa unha institución que aínda arrastra a sombra dos abusos sexuais e dos silencios que os fixeron posibles durante décadas.

E, con todo, esa parte semella desaparecer detrás da fascinación pop. Por que nos resulta tan fácil celebrar unhas posicións e ignorar outras? Por que a crítica que aplicamos con tanta severidade a outras institucións se suaviza ante León XIV e queremos formar parte da «casita» do papa, ser vistos, formar parte do momento?

E talvez aí apareza a pregunta de fondo. Estamos asistindo a unha nova forma de conservadurismo cultural? Non un conservadurismo que combate abertamente os dereitos, senón un que se instala cando deixamos de cuestionar determinados discursos. Cando practicamos unha especie de velo da ignorancia ante aquilo que nos resulta incómodo para poder seguir admirando aquilo que nos gusta. Cando a fascinación polo acontecemento e a súa repercusión substitúe a crítica.

Vivimos tempos estraños, contraditorios, superficiais. Tempos de polarización e, ao mesmo tempo, de predilección por grandes figuras capaces de concentrar atención, influencia e prestixio moral. A política ansía cada vez máis a lóxica das grandes iconografías mediáticas. Importa a posta en escena. Importa a presenza. Importa estar.

Quizais por iso o fenómeno do papa León XIV non nos fala tanto da transformación da Igrexa como da transformación de quen a observa. Porque ás veces o problema non é que a Igrexa cambie pouco ou que nada se transforme.

O problema é que nós cada vez precisamos menos que cambie para querer estar aí, na «casita» do papa.

Suscríbete para seguir leyendo