O burro Cándido

Gústame como quedou VigoNature, o antigo zoo da Madroa. Aos meus fillos, non tanto. Claro, chegaron coa esperanza de poder ver animais salvaxes, exóticos, deses que saen nos documentais da 2 de TVE, e diso case non hai. Levaron un chasco, pero a pena durou ben pouco. En canto botaron a correr polos sendeiros do parque, as queixas mudaron en algarabía. Comparto a transformación do zoolóxico nun espazo centrado na divulgación, na sustentabilidade e no ocio familiar. Eu sempre gocei máis da sombra e da frescura das árbores da Madroa ca das olladas tristes e tensas dos animais. Así que, pola miña parte, chapeau.

VigoNature é un remanso de paz, de aire puro, e os poucos animais que quedan alí ben están, como as aves rapaces que por accidentes —na meirande parte dos casos, culpa nosa— non poden volver ao seu medio natural. Nesa derradeira visita cos cativos caín na conta de que os nenos de hoxe en día, salvo os que teñen o privilexio de vivir nas aldeas, teñen pouca ou ningunha idea das bestas que aos da miña xeración nos acompañaron de pequenos. Un exemplo: os burros. Na Madroa hai dous, creo que un macho e unha femia, pero non estou seguro; non lles vin ben a matrícula. Ademais, burros fariñeiros, unha especie tan galega como os percebes.

—«Que son, cabalos?», preguntoume o pequeno da casa.

—«Non, burros fariñeiros.»

Na miña infancia, os burros, as vacas, as cabras, as ovellas, os porcos, as galiñas, os pavos… formaban parte da paisaxe diaria. Onde nacín, na Percibilleira —si, supoño que algo terá que ver cos percebes—, tiñamos un burro que se chamaba Cándido. O seu dono, José «o panadeiro», levábao a pacer cada día polas leiras ou directamente ao monte. Cándido estaba alí cando baixabamos á escola, cando subiamos comer, cando todos os rapaces do barrio nos xuntabamos na fonte para xogar… Todo nacho, comendo herba, e de vez en cando orneaba para que o viñesen buscar. Eu miraba para aqueles ollos cor de améndoa dourada e asubiáballe a modo de saúdo.

Non sei que foi del. Escoitei —pero non teño certeza— que, cando morreu, o levaron para alimentar as feras do zoolóxico da Madroa. Vaia final para o pobre Cándido. Pero vénme ben para remarcar a mensaxe de hoxe. Igual ata me le alguén do Concello e todo. Porque, digo eu, non sería boa idea que, nese afán de centrarse na divulgación ambiental e no ocio familiar, VigoNature ampliase o catálogo de animais autóctonos e domésticos para que os nosos fillos non sigan pensando que o pavo sae deses paquetes de plástico do Mercadona ou que o leite se fabrica directamente en naves industriais?

Non falo de montar unha granxa escola ao uso nin de volver á Madroa de hai corenta anos. Falo de algo moito máis sinxelo e, ao meu xuízo, bastante máis útil: ensinarlles aos cativos de onde vimos e de onde sae o que comen. Que saiban distinguir un burro dun cabalo, unha ovella dunha cabra, un pavo dunha galiña. Que entendan que hai un mundo entre o lineal refrixerado do súper e a vida real. E que ese mundo, ademais, tamén forma parte da nosa identidade.

Porque igual o problema non é que xa non haxa leóns nin osos na Madroa. Igual o problema é que os nosos nenos coñecen mellor a xirafa, o panda ou o tiranosauro que un burro fariñeiro, unha vaca rubia ou un porco celta. E iso, por moi modernos que nos poñamos, ten algo de derrota silenciosa. Así que aí queda a idea. A ver se un día imos a VigoNature e, ademais de pasar un bo rato, conseguimos que os rapaces descubran que o mundo animal non empeza en Disney nin remata no Mercadona.

Al lío

Si quieres recibir este análisis de la actualidad en tu correo tan solo debes activar este boletín en nuestra página web

Me apunto