O mundo enteiro de Javier Teniente tras os montes

Nacer en Chapela, nesa orilla case última da Ría de Vigo, marca unha forma de entender o horizonte. Alí, onde os versos de Martín Codax, de Meendinho ou de Xoán de Cangas parecen seguir orillando coa marea, Javier Teniente e máis eu compartimos unha infancia de salitre e de soños. O mundo revelábasenos entre a silueta d’A Guía e a protección das Cíes, pero sempre houbo en nós esa necesidade de otear máis alá, de escarpar o muro dos montes de Xaxán e da Madroa para descubrir que se ocultaba tras o límite do coñecido, albiscar que o mar, ao retirarse, camiñaba cara a outros mundos. Javier, buscador incansable de verdades, foise a marear o Gran Sol e ás guerras e regresou coa testemuña asustada dun planeta que se deconstruía a si mesmo entre a dureza das ondas e tamén entre ideoloxías cegas e pólvora racionalista.

Agora, na súa obra máis íntima, Javier volve a cámara cara ao próximo, cara a ese Tras os montes que non é só unha xeografía lusa ou un confín galaico, senón o mundo enteiro. Un universo que se constrúe e se destrúe con cada guerra, con cada cambio de xeración e coa incomprensión de tantos urbanitas infelices que non saben ler o tempo na pel da terra. Neste libro, editado con primor por Solar de Edicións, o fotógrafo vigués despréndese do fragor do conflito para abrazar o silencio do abandono. Non é un inventario da despoboación, é un censo da resistencia humana fronte ao esquecemento.

Javier captura o rostro gastado dos últimos habitantes, aqueles que, como Eladio e Rosario na Veiga ou Matías López en Motos, permanecen atados ao terruño cunha dignidade que estremece. Nas súas imaxes non hai maquillaxe nin romanticismo de postal. Hai unha luz fría que envolve a soidade das cociñas onde se escoita o eco dunha nenez perdida. Javier percorreu miles de quilómetros para demostrar que a maior aventura está no respecto por un mundo que se apaga. A súa ollada, forxada na praia da nosa nenez, segue a ser a daquel rapaz capaz de divisar que o humano é un reino que hai que defender con cada clic da cámara.

Esta viaxe de volta á raíz non é unha renuncia ao cosmopolitismo, senón a súa culminación máis sabia. Quen fotografou a dor en Iraq ou o desamparo en África entende mellor que ninguén que o drama da extinción dunha aldea galega ou dunha aldeia transmontana é o mesmo drama do esquecemento global. Teniente logra que cada suco nunha fronte vella, que cada pedra cuberta de brión nunha casa sen lume, fale unha linguaxe universal de pertenza e de perda. É a ética do fotógrafo que se fai confidente, que non invade o espazo, senón que o habita coa paciencia do que agarda a que a luz revele a alma do que queda. Tras os montes agárdanos a nosa propia memoria, rescatada por un obxectivo que se nega a deixar que a néboa da indiferenza borre definitivamente o rastro do que fomos e do que, no fondo, seguimos sendo malia o asfalto.