O «chalé» dos cabaliños de mar

Creo que aínda teño pola casa un cabaliño de mar que atopei hai anos na punta do espigón do Náutico de Vigo. Daquela, uns cantos do xornal —logo de xantar polo centro— adoitabamos dar un paseíño preto do mar para estirar as pernas antes de volver ao traballo. E un día, por casualidade, tropecei cun hipocampo. Xa estaba morto no chan, desecado (parecía un xoguete de plástico), e decidín levalo comigo, de recordo. Supoño que viría enganchado nun aparello de pesca ou arrastrado por algunha corrente caprichosa desas que, na ría, o mesmo che traen unha pluma que che devolven unha vida enteira.

Sempre me fascinaron estes animais: tan pequenos e tan raros, coma se a natureza se permitise con eles unha brincadeira seria. Teñen, ademais, un enorme valor ecolóxico, porque son un indicador do estado de saúde do hábitat no que viven. Onde hai cabaliños, adoita haber refuxio, alimento e unha auga que non anda tan cansa. E iso, nun entorno portuario, ten máis mérito do que parece: entre dragados, tráficos, obras e ruído, o mar ten que facer equilibrios para non perder o pulso.

Dese encontro fará, como mínimo, uns vinte anos. E polo que parece, a poboación de cabaliños de mar no contorno portuario vigués, tras as tarefas de rexeneración das dársenas e as medidas de protección aplicadas pola Autoridade Portuaria, recuperouse. Cada vez os biólogos atopan máis exemplares e, dentro de pouco, os vigueses poderemos velos en directo, sen necesidade de imaxinalos como un mito de peto. É desas novas que, cando chegan, non fan ruído pero cambian o decorado: non é só que volvan os hipocampos; é que algo está funcionando.

Nun primeiro paso, poderanse observar no observatorio Nautilus, en Portocultura, onde veñen de instalar un pequeno «chalé» acuático para estes hóspedes delicados, como adiantou o meu compañeiro Pablo Galán hai uns días, dentro dun proxecto no que colaboran o Porto e o Instituto de Investigacións Mariñas do CSIC. E máis adiante, en Bouzas, no visor submarino Peiraos do Solpor, esa infraestrutura que xa moito antes de converterse en realidade recibiu premios internacionais e, o máis importante, vai abrir unha ventá permanente ao que normalmente ignoramos: o que acontece baixo a liña da auga.

Xa falei outras veces da importancia destas iniciativas para a saúde do noso ecosistema costeiro, e do salto cualitativo e cuantitativo que vai supor Peiraos do Solpor. Pero tamén é xusto valorar o impacto que todo isto terá nas novas xeracións. Que os nenos poidan observar a nosa flora e fauna —intermareal e submarina— non é un capricho turístico. É educación ambiental en directo, sen powerpoints nin sermóns. Estou convencido de que desa curiosidade nacerán novas vocacións científicas e ecoloxistas, que boa falta fan nun tempo no que o mar, ás veces, semella pedir permiso para seguir sendo mar.

Porque o que está claro é que esta ría nosa non pode ser máis agradecida. Con pouco que fagamos, devolveranos o favor multiplicado por catro. E aí está como exemplo esa nova parella de cabaliños de mar que xa anda a roldar o primeiro refuxio que se somerxeu a semana pasada: dous puntiños vivos, lentos, teimudos, coma se o tempo fose deles.

Cando vexo as fotos que me pasou o Porto do Nautilus —eses cabaliños posando diante do cristal como se soubese que os están a mirar— non podo evitar sorrir. Hai vinte anos collín un desecado no espigón e gardeino como un tesouro. Hoxe os nenos (e moitos maiores) poden velo vivo, movéndose devagar, sen necesidade de levalo na man.

Quizais esa sexa a verdadeira vitoria: pasar de coleccionar recordos mortos a compartir un mar vivo. 

Al lío

Si quieres recibir este análisis de la actualidad en tu correo tan solo debes activar este boletín en nuestra página web

Me apunto