As persoas de Teresa Ferreiro

O pasado martes, 28 de abril, Teresa Ferreiro presentou Dos personas no espazo NUMAX de Santiago de Compostela. Publicada pola editorial La Cúpula, trátase da súa primeira novela gráfica aínda que non do primeiro flirteo co mundo da BD desta autora, ilustradora, artista visual, escritora e DJ nacida na capital galega en 1989. Doutora en Belas Artes e Estudos de Xénero, Ferreiro colabora na revista musical Rockdelux e é cofundadora da revista e asociación Ruido de Fondo así como do colectivo electrónico Sisters of Rave, unha iniciativa nada en 2021 tamén da man de Liberdade Suárez (Garrita DJ) e ligada á necesidade de crear un espazo seguro e accesible a mulleres e persoas non binarias do sector.

En 2023, comisariou a exposición coral Perdona, estoy hablando no centro Centro de Madrid xunto a Tevi de la Torre (Barcelona, 1976) e Roberta Vázquez (Santiago de Compostela, 1989), a quen tamén acompañou pinchando nalgunha das presentacións dos seus cómics. A exposición recollía unha selección de autoras e a súa obra autobiográfica, clasificada en diferentes temáticas (relacións, saúde mental, corpo, maternidade, conflitos históricos…), coa pretensión de descentralizar e desprazar o foco de Europa e Estados Unidos e mostrar unha pluralidade non sempre xustamente reflectida cando se fala das pioneiras «underground» da BD. Estes dous eixos (a autobiografía e o desprazamento do foco ao inxustamente considerado como non relevante) pódense atopar nesta primeira novela.

Dos personas é un cómic autobiográfico no que unha filla, Teresa Ferreiro, interroga aos seus pais porque quere coñecelos mellor e coñecer as súas vidas. A historia narra así as dúas vidas en paralelo: a de Teresa e a de José. A autora sométeos a unha sorte de «terceiro grao» para reconstruír o seu pasado, coa maior cantidade de pormenores posibles. A vida dos seus pais devén nunha obra complexa sobre a memoria, a identidade e as relacións familiares. Con esta premisa, o libro constrúese como unha investigación emocional na que a autora reconstrúe a traxectoria vital de cada un dos seus pais: desde os soños xuvenís ata a madurez, pasando polo traballo, os abundantes perigos dunha España en transición, na que aínda é doado recoñecerse, e mais as decisións e acontecementos que van definindo unha vida.

Aínda que, desde unha perspectiva retroactiva, a novela inscríbese nunha corrente bastante prominente na actualidade: a narración de parcelas de vida, revalorizando o cotián e destacando o extraordinario no ordinario. Como nas fotografías dos flocos de neve de Bentley, cada vida é diferente: parece indistinguible na visión macro pero é única na micro. Esas vidas correntes de Teresa e José están cheas de matices irrepetibles, especialmente ante os ollos da súa filla. Cada decisión ou renuncia adquire un peso e unha tensión narrativos dimensionados.

Esta elección engade un interese á crónica, abrindo a porta a unha reflexión maior sobre como se constrúen os relatos privados, que se conta e como, que queda fóra e por que. Toda narración dunha historia é unha reconstrución na que se xoga -ás veces con máis e ás veces con menos consciencia- coa veracidade dos feitos e a fraxilidade do recordo. A historia é un mosaico de percepcións e reinterpretacións de quen a conta a través da mirada nesgada dunha filla que introduce inevitablemente un filtro de curiosidade e afecto e, en ocasións, tamén de incomprensión. Este último filtro introduce o compoñente xeracional. Dos personas presenta un diálogo entre distintas épocas e contextos nos que se pode constatar os cambios sociais, laborais, emocionais e na forma de entender a vida.

Non sei se detrás de cada vida aparentemente común hai un relato único que merece ser contado, pero, sen dúbida, é importante coñecer a historia e adicar tempo a descubrir as historias humanas que se atopan acazapadas baixo as pólas da nosa árbore xenealóxica.

Suscríbete para seguir leyendo