País e Constitución

O 6 de decembro de 1978 o pobo español, en exercicio da súa soberanía, referendou a Constitución. Finalizaba así, na nosa estima, a Transición e abríase un longo proceso que rematou o 27 de xaneiro de 1994, cando o goberno González mantivo a súa política económica desoíndo os sindicatos.

Os pais da Constitución

Unha vez celebradas as eleccións, a primeira opción do executivo presidido por Adolfo Suárez foi presentar un texto elaborado, ben polo ministerio de Xustiza ben por un grupo de expertos nomeado polo goberno. Non obstante, a maioría parlamentaria logrou que o 1 de agosto de 1977 a comisión constitucional designase un grupo de relatores que redactaron o anteproxecto constitucional: Gabriel Cisneros, José Pérez-Llorca e Miguel Herrero Rodríguez de Miñón, pola UCD, Miquel Roca, pola minoría catalá, Manuel Fraga, por AP, Gregorio Peces-Barba polo PSOE e o comunista Jordi Solé Tura; aos que se veu sumar Enrique Tierno Galván, redactor do preámbulo.

O anteproxecto da constitución publicouse o 5 de xaneiro de 1978 e aprobouse no Congreso o 21 de xullo e no Senado o 13 de outubro; secasí, as discrepancias entre o texto aprobado no Congreso e no Senado motivaron a creación dunha comisión mixta que presentou un novo texto aprobado o 31 de outubro. Finalmente, a redacción definitiva foi referendada polo 87,87% dos votantes, que representaban o 67,11% do censo electoral, o 6 de decembro.

Os debates constitucionais

Nas 29 sesións celebradas entre agosto e decembro de 1977 na comisión, así como nas sesións posteriores en Pleno, a forma política do Estado, isto é, a monarquía parlamentaria, nunca estivo en cuestión; de feito, afírmase que a monarquía é o símbolo da unidade e permanencia do Estado e desígnase como «lexítimo herdeiro da dinastía histórica» ao rei Xoán Carlos para pechar calquera discusión sobre a lexitimidade no trono.

Así mesmo, malia que non se cuestiona a iniciativa privada na economía, introdúcense unha serie de disposicións que son unha concesión ao socialismo: a posibilidade de planificar a economía, o obxectivo dunha xusta distribución da riqueza, a promoción das sociedades cooperativas, o acceso dos traballadores á propiedade dos medios de produción, a subordinación de toda a riqueza do país ao interese xeral e, entre outras, o establecemento dun sistema tributario progresivo.

O 15 de xaneiro de 1978 Julián Marías, nese tempo senador real, publicou un artigo en El País no que abría o debate público en torno á cuestión da nación; nese artigo sostiña que non afirmar explicitamente que España é unha nación, equivalía a dicir que España non o era..., polo que finalmente o artigo 2 establece a «indisoluble unidade da Nación española, patria común e indivisible de todos os españois»: unha concesión á dereita, mentres que a inclusión do «dereito á autonomía das nacionalidades» conforma unha deferencia cos nacionalismos periféricos.

Canto á fórmula «a soberanía nacional reside no pobo español», tal foi unha proposta de Jordi Solè Tura coa que aspiraba a conciliar a unidade co recoñecemento da realidade plurinacional española, expresada nas diferentes nacionalidades e rexións, polo que se establecerían dúas vías cara á descentralización territorial.

A Conferencia Episcopal mantivo una posición moi crítica co anteproxecto xa que consideraba que non incorporaba os valores morais propios do catolicismo, como a defensa da vida, a estabilidade do matrimonio e a protección da familia, e non recoñecía a importante presenza da fe católica na sociedade española, abrindo un debate que se resolveu na 3ª aliña do artigo 16, na que se establece a «aconfesionalidade» do Estado, sen chegar a empregar a forma clásica de «separación Igrexa-Estado».

Suscríbete para seguir leyendo