Cargas dacabalo

A proliferación de plataformas para ver series e cine facilita achegarnos a películas que, doutro xeito, permanecerían a durmir nos fondos das filmotecas. Sucedeume hai pouco con Carica eroica («Carga heroica», 1952), cun Domenico Modugno no papel dun soldado siciliano. Non é unha película maxistral pero ten a vontade de redimir o exército real italiano do desastre da guerra mundial e para iso contou co apoio do ministerio de Defensa. Lembra unha das derradeiras accións de guerra dun exército dacabalo. Concretamente, a carga feita en Isbuscenskij (URSS) polos rexementos «Savoia Cavalleria» e «Lancieri di Novara».

Estaba a teimar neste asunto cando tiven noticia da publicación do ensaio de Ismael López Sables al viento (Ático de los Libros). Este impresionante traballo, subtitulado «A cabalaría na guerra moderna (1860-1945)», analiza con precisión e sen aforrar documentación a traxectoria desta arma militar ao longo do século que precedeu á súa case completa extinción.

Se durante séculos o labor dos soldados montados tivo a dobre función de exploración e de ataque, co desenrolo da artillaría os exércitos seguiron a empregar a cabalaría neses labores pero as máis das veces non o fixeron contra outros exércitos senón contra forzas que cabería cualificar de irregulares. Así, houbo unha transformación entre a derradeira guerra á antiga (a de Crimea) e a inmediata aparición da primeira guerra moderna, a de Secesión nos Estados Unidos de América. Pero as forzas vencedoras, as da Unión, despois da vitoria tiveron que afrontar a loita contra algúns dos pobos indíxenas opostos á expansión deseñada en Washington.

Ismael López repasa outros enfrontamentos contra forzas irregulares como foron as dos españois contra os independentistas mambises en Cuba (ata 1898) e contra os rifeños do norte de África cara a 1920. Ou a loita dos británicos contra os bóeres que proclamaran a República de Transvaal (Sudáfrica) a finais do XIX ou, uns anos despois, a ofensiva conxunta dos gobernos mexicano e dos Estados Unidos contra Pancho Villa. Uns e outros empregaron a cabalaría como principal medio de combate.

Non cabe dúbida de que a imaxe dunha carga da cabalaría está presente na pintura (velaí A carga dos mamelucos, de Goya, ou A batalla de Tetuán, de Fortuny), na literatura e, sobre todo, no cine. Lembremos a espléndida película A carga da Brigada Lixeira (Michael Curtiz, 1936), sobre a batalla de Balaclava da guerra de Crimea. Ou Morreron coas botas postas (Raoul Walsh, 1941) e A lexión invencible (John Ford, 1949), as máximas iconas da guerra dos Estados Unidos contra os habitantes nativos de América.

Iso sen esquecermos tampouco a magnífica escena dos xinetes árabes que comandados por T. E. Lawrence toman Aqaba en Lawrence de Arabia (David Lean, 1962) ou a carga da moderna cabalaría aérea no Vietnam de Apocalypse Now (Francis F. Coppola, 1979). E sen que sexa de guerra, a dobre carga feita polos axentes do Tesouro de Elliot Ness e da Policía Montada na fronteira entre os Estados Unidos e o Canadá en Os Intocables (Brian de Palma, 1987).

As cargas de cabalaría, é dicir o combate ao galope e con lanzas, sabres ou fusís, sempre foron materia de lenda. Así foi coa suposta carga que unha unidade da cabalaría polaca contra tanques Panzer do III Reich cando estes invadiron Polonia. En realidade, e así o demostra Ismael López, foi contra unha unidade motorizada de infantería. A propaganda nazi elevou o feito á categoría de mito. A derradeira carga de cabalaría foi a citada ao comezo, a feita polo Regio Esercito en terras soviéticas. Para Ismael López e malia as limitacións impostas por Mussolini, os rexementos de cabalaría italianos gañaron a gloria en Isbuscenskij.

Suscríbete para seguir leyendo