«Bsanda Ebé. A espada de Deus», un texto portentoso de Raúl Dans

Bsanda Ebé, co subtítulo de A espada de Deus, é, ata onde sabemos, á última achega de Raúl Dans á literatura dramática, que vén de publicar Positivas. Trátase dunha peza que destaca, en primeiro lugar, por unha ideación moi coidada que se complementa cunha realización óptima, na que operan diferentes niveis de enunciación dramática, cunha mestura moi acertada de narración e diálogo.

En segundo lugar, hai que salientar as temáticas abordadas, diversas e ben entrelazadas, se ben o eixo central ten que ver coa procura dese paraíso imposible que tantas persoas buscan no chamado primeiro mundo. Porén, estamos ante unha peza que demanda varias lecturas para compoñer unha comprensión cabal da mesma e afondar nas preguntas que traslada.

A historia comeza en Nahali, un pequeno país de África, onde habita a etnia shalawi, que se expresa nunha lingua de igual nome, e mantén aínda crenzas ancestrais, anteriores á chegada das relixións monoteístas do noso Oriente Próximo, que loitan polo dominio e submisión da poboación.

Bsanda Ebe é un texto que enfía unha manchea de historias de vida de persoas diferentes, que se van cruzando no camiño dun emigrante que así se chama. Sen papeis, e procedente da África subsahariana, un día, despois de andar moitos camiños e pasar moitas aventuras e penares, chega á vila de Arteixo, para dar cabo a unha promesa feita a un moribundo e enfrontar o seu destino. Non moitos días despois será abatido a tiros nunha rúa da Coruña ao entender a policía que era un dos dous terroristas que un catorce de agosto de 2018 terían cometido un ataque xihadista que causaría sete mortos e dezasete feridos no Cantón Grande, onda o Obelisco.

Con este episodio como pano de fondo, Dans constrúe un artefacto literario poderoso, no que ficción e realidade se mesturan, con precisión e rigor, e non sempre sabemos se estamos ante unha ideación ficticia ou ante unha recreación documental, feito que obriga procurar información e visitar outros textos para ter unha idea cabal do que estamos lendo.

Por ese camiño é inevitable pensar en relatos tan suxestivos como o que Jorge Luis Borges titulou «Tlön, Uqbar, Orbis Tertius» (en Sur, 1940). De igual modo, a lectura conduce a unha revelación, polas moitas cousas que se van mostrando e pola maneira en que sen querelo imos tomando conciencia das condicións extremas en que vive unha parte importante da poboación do planeta. Mesmo é posible pensar que nesas persoas que manifestan unha vontade inquebrantable de chegar á terra da prosperidade para poder vivir unha vida digna, alenta un idealismo similar ao daqueles anónimos creadores dun mundo virtual, en papel, que chamaron Tlön.

Cando se abre un libro de ficción, o que se espera é que conte unha boa historia, e que a tal historia entreteña, dea que pensar, desafíe, emocione, incomode, sorprenda..., e hainas que ademais obrigan a realizar unha lectura activa, convertendo esta en vivencia pracenteira, experiencia interior, fonte de coñecemento, ou revelación en relación aos porqués de determinadas cousas, por veces da vida mesma. Tal é o caso de Bsanda Ebé, e non é habitual atopar textos dramáticos argallados e culminados con tanto primor. Unha visión demoledora da existencia, e da maneira en que buscamos e sinalamos culpables, ou do modo en que eles mesmos se constrúen, como acontecía nun outro texto seu, Foreber (1999).

Estamos ante unha das mellores pezas da dramática galega nos últimos trinta anos, tanto que ben merecería o Premio Nacional de Literatura Dramática neste ano que andamos. Escrito queda.

O móbil de Meloni

Falamos do da primeira ministra de Italia, pero cabería falar dos de Milei, Orban, Rutte, Von der Leyen, Melanija Knavs ou Musk, ou dos desas persoas que se xuntan en Davos, Bildelberg ou hai pouco en Múnic para aplaudir con ardor e fervor a un tal Rubio. Nese tipo de teléfonos, nas tabletas que portan con fachenda ou nos coches de alta gama que conducen, hai pezas fabricadas con terras raras e metais críticos, extraídos en minas africanas nas que traballan, en réxime de escravitude, persoas de todas as idades, nenos e nenas incluídos. Velaí outro tema que abrolla nesta peza, brevemente pero con crueza, coas palabras xustas.

Un continente, África, que desde hai séculos padece un proceso brutal de explotación e espolio, sen esquecer os efectos devastadores a nivel psico-social dunha deturpación cultural sen precedentes, ou o feito de que os poderosos do primeiro mundo convertesen parte da súa xeografía nun parque temático para satisfacer instintos primarios de todo tipo. O colonialismo de sempre, alimentado pola hipocrisía rampante dos que se din seguidores devotos e fieis das relixións con Libro. Outro mundo é posible.

Suscríbete para seguir leyendo