Construíndo o futuro

O 22 de novembro de 1975, seguindo o plan previsto, Xoán Carlos de Borbón é proclamado rei en sucesión de Francisco Franco. O novo xefe do estado ratifica a decisión do ditador e Arias Navarro continúa, entón, á frente da xefatura do goberno.

Vén ser, pois, nese contexto cando se libra unha loita desigual entre as clases dominantes, que van aferrarse ao poder que controlaban en todas as súas esferas (política, económica, xudicial, policial e militar, académica e universitaria...), e mais as clases populares, que van loitar en contra, buscando a dignidade proletaria (condicións laborais, salarios...), as liberdades democráticas e o recoñecemento dos dereitos civís (reunión...) e a igualdade de dereitos entre homes e mulleres.

Ora ben, nesa «transición dunha ditadura de clase a unha democracia de clase», segundo a expresión de Vidal Beneyto, foron as clases populares as que máis pularon pola transformación da sociedade herdada.

A clase traballadora en pé

A clase traballadora, na volta do ano 1976, acadara unha capacidade de loita que se traduciu na convocatoria de máis de 40.000 folgas que involucraron miles de traballadores e traballadoras e que culminaron na folga xeral do 12 de novembro de 1976, na que se mobilizou máis de un millón de persoas.

Froito desa acción -diante da cal as forzas represivas do réxime e grupos armados da dereita provocaron centos de feridos e varios mortos: salientan os cinco obreiros asasinados en Vitoria o 3 de marzo de 1976-, as Cortes, aínda franquistas, aprobaron a Lei de Relacións laborais que regulaba cuestións relativas á prohibición do traballo das persoas menores de idade e mais a igualdade de xénero no ámbito laboral.

Posteriormente, o 19 de xullo aprobábase unha reforma do Código Penal para ampliar o dereito á reunión e asociación e limitar o dereito á folga, que non quedou regulado até o 4 de marzo de1977. Así mesmo, nese contexto de gran conflitividade social, o 18 de novembro de 1976 -apenas unha semana despois da exitosa folga xeral-, o pleno das Cortes aprobaba a Lei para a Reforma política, que se publicou o 4 de xaneiro de 1977 con rango de «lei fundamental». Por medio da mesma, quedaban regulados os límites da apertura constitucional, pechando calquera posibilidade a unha ruptura democrática.

Neste contexto, á violencia policial sumábase á violencia da extrema dereita -sucesos de Montejurra (9 de maio de 1976)-, esoutra do independentismo vasco -velaí están os dezaoito asasinatos de ETA asasinou tras da morte de Franco e antes da masacre de Atocha- e aínda a causada polo ultresquerdismo do GRAPO.

A estratexia da tensión: de Atocha á Moncloa

Entre xaneiro de 1977 -marcado pola semana tráxica, na que salienta a masacre de Atocha- e o mes de outubro dese mesmo ano, cando se asinan os Pactos da Moncloa, unha vez que a Lei para a Reforma política sinalaba o camiño a seguir, era preciso neutralizar a forza da clase traballadora.

Para acadar ese obxectivo, as clases dominantes despregaron dúas estratexias complementarias: incorporar os comunistas do PCE no «diálogo social», polo que era necesario legalizar o partido (9 de abril de 1977) e que este participase nas eleccións xerais (15 de xuño de 1977), limitadando así a súa forza ao número de escanos e non á presenza nas rúas; e reproducir a estratexia do terror para desmobilizar as clases populares, que en 1976 deran mostrar dunha capacidade de acción notable.

A aceptación da monarquía e o marco democrático liberal polo PCE conformaba así o resultado da correlación de forzas neses anos, o que explica tamén o alcance dos Pactos da Moncloa e da Lei para a Amnistía, ambos textos aprobados durante o mes de outubro de 1977.

Suscríbete para seguir leyendo