A cidade de pedra

A Citania de Sanfins, no concello luso de Paços de Ferreira, ten unha área amurallada de 15 hectáreas e case 200 construcións ao descuberto. É unha das estacións arqueolóxicas máis importantes da península, declarada Monumento Nacional, cunha zona escavada que mostra unha apreciable organización xa no século II antes de Cristo, con patios, barrios e baños públicos que destacaban por seren auténticos enxeños da época.

Os primeiros indicios de ocupación datan aproximadamente do século V a.C., en pleno apoxeo das comunidades castrexas. Os seus habitantes atoparon no outeiro de Sanfins un punto estratéxico entre os vales atlánticos e o interior montañoso. O castro crecería ata converterse nun dos maiores de todo Portugal, protexido por tres liñas de murallas que hoxe aínda impresionan pola súa robustez.

As vivendas, moitas delas circulares ou ovaladas, conformaban unha rede de barrios, patios e corredores nunha comunidade que, segundo os arqueólogos, estaba lonxe de ser un conxunto de chozas primitivas senón unha importante cidade fortificada.

Entre os séculos I a.C. e II d.C. o Imperio romano expandiu a súa influencia sobre a rexión. Sanfins non foi destruída, senón integrada paulatinamente. Os romanos introduciron novas técnicas e, sobre todo, a súa particular visión do urbanismo. Próbano restos de calzadas, estruturas rectangulares e utensilios que evidencian unha convivencia prolongada. O castro non perdeu a súa identidade senón que se foi adaptando aos cambios. Durante a romanización e aos poucos, a súa poboación foi trasladándose a zonas de maior chaira ata que a actividade diminuíu definitivamente.

Nas proximidades da citania sitúase o museo arqueolóxico dedicado a este poboado, instalado no Solar dos Brandões, un fermoso edificio de traza barroca outrora habitado pola nobreza local, tamén chamado Casa da Igreja. A exposición permanente mostra o legado das escavacións e materiais arqueolóxicos recollidos na área do concello de Paços de Ferreira, ademais de documentar numerosos vestixios das comunidades situadas na rexión desde o Neolítico.

Entre os achados representativos do lugar atópase a figura do guerreiro ao que competía velar pola seguridade do poboado. No centro do castro atópase a estatua deste xefe militar que protexía os habitantes. O guerreiro orixinal pode verse exposto no referido museo. As escavacións iniciáronse en 1944 e desde entón foron retomadas por diversos arqueólogos en sucesivas campañas.

En Sanfins destaca tamén un balneario abastecido por un manancial. Podíanse tomar baños de auga fría e de vapor grazas a un forno que quentaba a auga que xurdía do nacente.

Os numerosos vestixios atopados no poboado van desde cerámica da Idade do Ferro á época romana, pasando por muíños de man, moedas, utensilios domésticos ou pezas de adorno, tanto en ouro como en prata. Tamén aras con inscricións e a emblemática imaxe do soldado de pedra. Todo este legado pode verse no vello Solar dos Brandões, reconvertido en museo arqueolóxico de Sanfins. O edificio barroco, xunto á igrexa e a antiga casa parroquial forman un conxunto arquitectónico de grande interese.

Ademais desta impresionante citania, Paços de Ferreira ten numerosos puntos de visita. Paga a pena subir ata o Monte do Pilar para admirar a contorna. O cumio alberga unha pequeña ermida e unha imaxe de Cristo Rei, reconstruída nos anos corenta con fervor popular tras o paso dun ciclón.

Da cultura megalítica queda –entre outros– o dolmen de Leira Longa, tamén coñecido como Forno dos Mouros. A súa construcción data do III milenio antes de Cristo. Trátase dun monumento de gran tamaño, con preto de vinte e cinco metros de diámetro e tres de altura, de cámara poligonal con nove columnas e unha laxe como cuberta.

Suscríbete para seguir leyendo