Entre o crime e a creación artística

O golpe tivo lugar un domingo pola mañá, cando a luz outonal de París aínda golpeaba coas súas sombras os escalóns do Museo do Louvre. Eran as 9.30 horas do 19 de outubro e, na galería Apolo, baixo a despistada mirada dos visitantes, uns ladróns disfrazados de operarios facíanse co seu botín: as xoias da coroa francesa. Non foron máis de sete minutos. O valor? «Incalculable». Logo, fuxiron pola ribeira do Sena. «Parece sacado dunha novela de Arsène Lupin. É de película», dicía o alcalde de París Centro, Ariel Weil, para o xornal francés Le Parisien.

Hai algo de literatura en todos os grandes roubos de arte: un escenario embriagador e o instante exacto no que a historia se filtra pola pequena fenda da seguridade. Son moi numerosos os relatos do cine que exploran ese momento e, despois do acontecido, é inevitable botar unha ollada atrás (ou adiante).

Durante a presentación da película Jay Kelly en Los Ángeles, George Clooney – quen interpretou o ladrón Dani Ocean na triloxía Ocean’s Eleven, Twelve e Therteen (2001 – 2007) – permitiuse un toque de humor ao lembrar este audaz roubo e pensar nun posible argumento para a próxima entrega da saga: «Quizais deberiamos roubar o Louvre», comentou en broma. «Pero alguén xa o fixo».

Con todo, o certo é que o museo xa fora vítima dos ladróns noutros momentos da súa historia e mesmo a Mona Lisa «foi de paseo» no verán de 1911. Abandonou o lugar no que levaba desde 1797, baixo a bata dun empregado, e a súa repentina ausencia fixo que as autoridades tratasen a Guillaume Apollinaire e Pablo Picasso como presuntos sospeitosos do acontecido. Aquel episodio, o tempo na procura da obra mestra de Leonardo Da Vinci, foi suficiente para inspirar varias cintas, que van desde O ladrón da Mona Lisa (Der Raub der Mona Lisa, 1931) ata La banda Picasso (2012).

Cada obra perdida é unha testemuña silenciada. Alén do valor material, é a historia que esvaece. Se ben a Gioconda «volveu á casa», outras aínda se atopan en paradoiro descoñecido. A coroa visigoda de Suintila (s. VII), roubada no Palacio Real de Madrid en 1921, segue a ser un espazo en branco no conxunto ourive do Tesouro de Guarrazar. Mais, na ficción, os baleiros énchense dunha tensión contida. O segredo de Thomas Crown (The Rhomas Crown Affair, 1999) é, tal vez, unha das películas máis famosas do que poderíamos considerar un subxénero propio. Remake da cinta homónima de 1968, está protagonizada por Rene Russo e Pierce Brosnan, na pel do multimillonario que rouba un Monet valorado en 100 millóns de dólares. A trama desencadea nun intelixente xogo do gato e do rato, ao tempo que evoca a historia da arte a través de brillantes secuencias cinematográficas, como as referencias ao home do bombín de Magritte. De feito, esta pintura titulada O fillo do home (1964) aparece en diversas ocasións ao longo do filme.

En España, merece especial mención El robo más grande jamás contado (2002), unha película de Daniel Monzón protagonizada por Antonio Resines, que parte dunha pregunta cargada de ironía: quen se atrevería a roubar o Guernica?

Agora ben, o certo é que o espolio das obras artísticas no cinema é bastante amplo e, ante os ollos dos espectadores desapareceron importantes pezas de Rembrandt (A trampa, Entrapment, 1999), Goya (Trance, 2013) ou unha estatua de Benvenuto Cellini (Como roubar un millón e...; How to Steal a Million, 1966).

Falamos en calquera caso de historias de ficción, como o momento no que a banda de Dani Ocean decide roubar o Ovo da Coroación, exposto na Galería de Arte Moderno de Roma (Ocean’s Twelve, 2004). Mentres tanto, o fío da realidade técese arredor de relatos que veñen copar os titulares da prensa internacional. Se a mañá do 19 de outubro de 2025 se escribe agora na memoria dunha luz outonal escurecida en poucos minutos, o roubo de O berro de Edvard Munch (1893) na Galería Nacional de Oslo, durante os Xogos Olímpicos de Inverno de 1994, encheu as páxinas da imaxinación colectiva. Polo menos, durante tres meses; o tempo que tardou en recuperarse finalmente a célebre obra.

Suscríbete para seguir leyendo