Títulos extravagantes

Teño escrito nalgunha ocasión que un bo título é a metade do éxito dun libro. Cando nos achegamos ás librerías ou procuramos nunha web especializada, un título que nos resulte atractivo polo motivo que for é o mellor reclamo para que nos interesemos por coñecelo máis e, en moitas ocasións, o feliz comezo dunha relación que acabará coa obra nas nosas mans. Un dos máis infalibles ichós para atrapar a atención é principiar unha historia cun título extravagante, unha estraña e sutil arte da que se atopan ducias e ducias de alfaias nas máis diversas épocas e literaturas.

Como é de todo punto imposible compendiar tantos desconcertantes títulos como na historia foron en apenas unhas liñas de xornal, dareime por satisfeito agora con amentar uns poucos que considero ben ilustrativos e que se deben a clásicos de épocas pretéritas ou autores contemporáneos de recoñecido prestixio.

En plena Idade Media, na segunda metade do século IX, un monxe franco chamado Hucbaldo compuxo un poema latino de cento e medio escaso de versos titulado Ecloga de calvis e que poderiamos traducir, libremente, como Loa da calvicie. A composición, tautogramática, é toda ela unha gabanza dos alopécicos ilustres dos séculos precedentes, incluído o propio apóstolo San Paulo. Este poema foi tan famoso no seu tempo que Erasmo, nun dos seus diálogos, recomendou a recitación dos seus aliterativos versos como cura para a tartamudez.

Unha liña titular que deu tamén inesquecibles exemplos foi a escatolóxica. E isto en todas as tradicións literarias europeas. Abondará lembrar as Grazas e desgrazas do ollo do cu, dirixidas a Dona Xoana Moita, Morea de Carne, Muller gorda por arrobas, escritas por Xoán Lamas, o do camisón cagado (1628), terrible sátira do mestre Quevedo. Ou tamén O beneficio de botar peidos do corrosivo Jonathan Swift (1667-1745), autor tamén da non menos memorable Meditación sobre un pau de vasoira.

Xa abundando nesta mesma dirección, uns anos máis tarde Charles James Fox deu á luz o seu Ensaio sobre o vento, con curiosas anécdotas de ilustres peideiros, escrito para edificación de damas e cabaleiros feridos polo ar, humildemente dedicado a un defunto lord chanceler (1787), todo un tratado sobre as flatulencias moi popular na súa época.

Non menos ácido é o Ensaio sobre a arte de atormentar enxeñosamente, con regras prácticas para o cultivo desta graciosa ocupación, humildemente dedicado na súa primeira parte a mestres e maridos e na súa segunda parte a esposas, amigos e demais, con algunhas instrucións xerais para aplicalo aos coñecidos (1753), obra de Jane Collier que é un auténtico vademécum sobre como amolar a todo o mundo, unha obra na que parece que puideron contribuír co autor outros célebres creadores como Sarah Fielding, Samuel Richardson ou James Harris.

E non me resisto a non traer aquí A célebre ra saltareira do Condado de Calaveras (1865), conto do xenial Mark Twain que resultou ser o seu primeiro grande éxito editorial e que narra, en efecto, a historia dun individuo que gaña a vida apostando sobre a velocidade de desprazamento de todo tipo de bechos que saltarican.

Do pasado século escolmo tres títulos a cada cal máis estrafalario: O libro dos gatos habelenciosos do vello Possum (1939), colección de poemas humorísticos e fantasiosos do gran T. S. Eliot, que os escribiu para os seus afillados; Bechos e demais parentes (1969), deliciosa novela autobiográfica asinada por Gerald Durrell, que narra as vivencias da súa insólita familia na illa de Corfú; e A laranxa mecánica (1962), maxistral novela distópica de Anthony Burgess, que se fixo moi popular a través da versión cinematográfica filmada por Stanley Kubrick en 1971.

Como era de esperar, nos nosos días seguen a publicarse moreas de libros con títulos estrambóticos, ata o punto de que dende hai case medio século vén convocándose o Premio Bookseller / Diagram ao Título Máis Estraño, distinguindo en cada anualidade o que, segundo votación popular, é o título máis excéntrico e disparatado. Para mostra, algúns botóns: Como defecar no bosque: un enfoque ecolóxico para unha arte perdida, Persoas que non saben que están mortas: como se adhiren aos transeúntes e que facer ao respecto ou aínda a titulada Como protexer o teu galiñeiro dos trasnos.

Suscríbete para seguir leyendo