«As Neves» de Sonia Méndez

A adolescencia constitúe a etapa en que dun xeito máis intenso e lacerante se percibe a estrañeza da vida. Unha idade violenta onde o individuo pretende -sempre de xeito ferozmente apaixonado- que cada unha das experiencias persoais posúa a súa propia explicación, dentro deste confuso mecanismo que chamamos universo. Sobre todo, trátase dun momento fundacional. Nel, comézase a percibir que a existencia non supón un camiño enriquecedor -como aseguran os adultos- ao termo do cal se nos revela o seu significado. Trátase, polo contrario, dunha vagabundaxe sen dirección, dunha pasaxe por un territorio incógnito do que nunca imos formar parte. Un espazo onde sempre seremos estranxeiros, torturados pola sospeita de que o río da vida probabelmente discorra noutra parte.

O que pretende a cineasta viguesa Sonia Méndez na súa primeira longametraxe é -tendo como referencia a dialéctica cinematográfica de autores como Gus Van Sant- facer unha inversión subversiva dalgúns dos conceptos fundamentais do cinema norteamericano «para» e «sobre» adolescentes. Resulta máis que evidente que en As Neves as marxes que afastan o público das personaxes están propositadamente difuminadas. Deste xeito, entramos plenamente na paisaxe da man de Erea e Paula (unhas máis que magníficas Andrea Varela e Antía Mariño), metáforas potentes do que significa a nosa presenza no mundo e, por contraste, do caos que xera a desaparición dunha delas. Desde a primeira escena que, cámara en man, nos guía polos labirintos da adolescencia, o espectador vese forzado a pasear por territorios abruptos, ás veces desoladoramente ilusorios. Camiños que os adultos percorreron algún día e esqueceron, emprendidos por unha longa e extenuante marcha cara adiante. Sen remisión, sen refuxio posíbel, sen retrocesión.

A ollada da realizadora, próxima, ecuánime e sen preconceptos sobre a xuventude, suscita múltiples cuestións. Entre elas, a súa preferencia por un formato falsamente documental. Así, sitúa o espectador nun escenario incómodo do que, por unha banda, pretende que forme parte e, pola outra, que actúe como testemuña. Unha situación límite que converte o público en cómplice dun voyeurismo disfrazado de investigación unhas veces e, outras, nun documento psicosociolóxico. Porén, a directora non engana. Desde o comezo advírtenos que estamos a nos mover no mundo das imaxes, da súa potencia e, ante todo, dos seus efectos secundarios. As súas son propostas escenificadas, elaboradas con minuciosa consciencia. As personaxes que se nos mostran son, por unha parte, actores dun relato sen finximentos e, por outra, figuras que obedecen as ordes de Sonia Méndez.

Presentada no pasado festival de Málaga, cun merecidísimo éxito de crítica e de público, As Neves semella un obxecto estraño dentro do panorama cinematográfico galego actual. O seu argumento xira, por vez primeira na historia da nosa cinematografía, ao redor dun grupo de mozas e mozos da denominada Xeración Z -todos eles magníficos actores e actrices non profesionais- que viven nun entorno rural en que o único xeito de fuxir do seu fastío son as drogas, Internet, o sexo e as festas.

O filme ábrese cun epatante travelling lateral (ao máis puro estilo Takeshi Kitano) que mostra os compunxidos rostros dunhas xogadoras de balonmán no interior dun pavillón en completo silencio. O ollo mecánico capta a culpabilidade e o segredo dos seus xestos sen que sexamos capaces de discernir que foi o que sucedeu. Tras unha hora e media de apaixonante metraxe, a fita péchase coa cámara seguindo a Manu (un estupendo David Rodríguez Fernández) mentres se dirixe devagar até o campo de baloncesto onde seguen a xogar os seus colegas de sempre. «Xogas, Manu?», preguntan eles con natural inocencia. Manu, sen titubear, sentencia «Paso», mentres acende un cigarro.

Suscríbete para seguir leyendo