Suscríbete

Faro de Vigo

Contenido exclusivo para suscriptores digitales

Do divino e do mundano

Conxunto histórico artístico de Abades, Silleda

Fervenza do Toxa, en Silleda.

Santa María de Abades, parroquia de longa historia do concello de Silleda, ademais da súa singular beleza, algo divino debe de ter para ser lugar de fundación dun santuario e igrexas e capelas que alentan a paz e alimentan o espírito. Aos coñecidos cenobios que existen na comarca e no propio municipio, Abades suma o conxunto formado pola basílica da Nosa Señora dos Desamparados, a igrexa de Santa María, unha reitoral, un cruceiro e unha fonte á que se atribúen propiedades curativas.

Pero non só conta con este importante legado patrimonial, porque en Abades está así mesmo a mámoa de Chousa Nova, considerada unha das máis antigas de Galicia catalogadas, con máis de catro mil anos de existencia. Con todo, vén resultar, sen dúbida, o conxunto relixioso o que máis fama deu á parroquia, co seu santuario e igrexa románica.

Santuario de Nosa Señora dos Desamparados.

A basílica foi construída baixo o deseño de Melchor Ricoy no século XVIII, promovida polo párroco de entón, o valenciano Joaquín Espés. Destaca, entre moitos outros elementos, pola súa gran torre e os catro corpos que a forman, as pinturas murais do interior -realizadas por Jorge Calvo en 1773- e as imaxes de san Xoaquín e san Xosé, talladas polo escultor Gambino. O templo empezouse a erixir en 1765 e rematou en 1787 e contou cos mellores mestres de obra da época. A torre campanario ten soporte abalconado intermedio e, ademais de ser a máis alta, posúe a campá máis grande do concello.

Cruceiro de Abades.

Cada 29 de setembro ten lugar unha concorrida romaría, con misa solemne e procesión da figura da Virxe xunto aos fieis. Conta no seu libro Santuario de Nosa Señora dos Desamparados José María Ezequiel, autor dunha ardua investigación, que a imaxe mariana chegou de Valencia -de onde é patroa- en 1750 tras corenta e oito días en tartana e dilixencia. Ao ser o párroco de orixe valenciana, foi impulsando a súa devoción. Tras a súa chegada, a Virxe foi colocada na pequena igrexa de Santa María, do século XII, moi preto do actual santuario, entón inexistente. O culto á nai de Deus foi medrando tanto que o pequeno templo foi incapaz de conter os fieis que ían cada vez en maior número. Foi por iso que se decidiu erguer un edificio que puidese dar acubillo a peregrinos e devotos. O santuario construíuse en estilo barroco galego, e no mesmo repousan os restos do seu promotor, o sacerdote que nacera nunha alquería valenciana en 1694.

A igrexa de Santa María forma co santuario un fermoso conxunto pétreo perfectamente integrado na paisaxe. Levantada no século XII, é unha fermosa xoia románica que conserva pinturas murais no seu interior e unha curiosa colección de canzorros englobados no denominado “románico erótico”, cincelados segundo din algunhas teorías para censurar o pecado nun pobo que non sabía ler. Aínda que o certo é que non hai consenso sobre a súa significación real. Outras ideas apuntan a que a sociedade medieval era máis liberal do que tradicionalmente se creu.

Xunto ao templo -declarado ben de interese cultural- sitúase a antiga reitoral e un cruceiro de fermosa factura. Na contorna atópase tamén a fonte de pedra á que a tradición local atribúe propiedades curativas. E Abades agrega a este patrimonio outros elementos de interese como a Casa da Viña, con escudo e capela dedicada a Santo Antonio. Foi lugar de nacemento do escritor e político Ramón Valenzuela (1914-1980), narrador que fixo unha crónica persoal das súas experiencias na Guerra Civil.

O municipio conta cunha das obras cume do románico en Galicia, San Lourenzo de Carboeiro, cenobio benedictino fundado a principios do século X sobre os restos dunha antiga ermida. O lugar conserva intacta toda a súa maxia, incluíndo o desafío arquitectónico ao que se tivo que enfrontar.

Mosteiros e fervenzas

O desnivel existente na parte oeste do mosteiro de Carboeiro obrigou á construción dunha cripta de grandes piares que permitisen salvar o terraplén, e que é un dos numerosos atractivos desta edificación que conta cunha acústica excepcional. Exteriormente ten a forma dunha grande ábsida semicircular perforada por tres saeteiras de arco de medio punto. O mosteiro e mais os seus dominios gozaron de épocas de grande esplendor, especialmente entre os séculos XI e XIII, tempo do que data a súa igrexa, unha xoia do románico oxival de planta de cruz latina e tres naves, con ornamentación estreitamente vinculada á influencia histórica da catedral compostelá, especialmente na porta principal -a máis adornada-, con figuras dos vinte e catro anciáns da Apocalipse. Quizais a cercanía a Santiago e a súa situación na última etapa da Vía da Prata propiciou que Silleda fose terra elixida para fundar mosteiros e conventos, ademais doutros santuarios como o da Saleta ou o de Santa Isabel de Escuadro. Á parte do seu rico patrimonio arquitectónico, o concello é pródigo en recunchos naturais de asombrosa beleza. Tal é o caso das coñecidas Fervenzas do Toxa, consideradas as de maior caída de Galicia. Atópanse nunha paisaxe con flora de especies únicas, verdadeira “botica” dos monxes de Carboeiro, ao que se chega seguindo o traxecto que parte do pé da poza.


Compartir el artículo

stats