Víctor Jara, memoria inspiradora de presente

Apáganse as luces do Nadal en Vigo. As rúas perden o esplendor de tanto led artístico. A cidade escurece na procura da normalidade. Moitos laméntano; outros, en absoluto. Os que vivimos no centro volvemos respirar. O Nadal fáisenos eterno. Cruzar a Porta do Sol xa non será unha aventura. Príncipe volverá ser o que sempre foi para min: un lugar de paseo habitual. Encántame pasear pola rúa de Príncipe dende novo, porque por ela pasaban as rapazas que me gustaban e non me facían caso. Cuestión de cuadrillas adolescentes. Tempos idos.

Ben, pois mañá mesmo baixarei por López de Neira (ai, que rúa tan clásica e que abandonada está na súa metade superior! Ata cando, señor Alcalde?) e recuperarei hábitos que non quero perder.

Rematou o Nadal, esa festa de sentimentos contraditorios que, cada ano que pasa, é máis comercial que máxica. Soños e desexos que normalmente non se cumpren (ou si?) pero hai que desexalos. Así o esixe a normalización dos bos sentimentos. Por min que non quede.

Mentres esmorece o Nadal, sentado diante da fiestra fumando amodo unha pipa, teño nas miñas mans a carpeta dun vinilo que recuperei do andel da miña discoteca, mentres a voz melancólica pero ateigada de paixón de Víctor Jara resoa na sala. Saberán moitas persoas actualmente quen é este cantor chileno? Evidentemente, non. O compromiso social é algo moi alleo para as maiorías. Víctor Jara forma parte, dende a súa arte, dese grupo que perdeu a vida loitando pola liberdade e a igualdade social e que hoxe os seus compoñentes son uns perfectos descoñecidos; son pantasmas nun mundo dominado por un capitalismo brutal que vai destruíndo a sociedade coa face amable dos voitres que non cesan. A vida é así de terrible en certos aspectos.

Pouso a miña ollada nun punto indefinido mentres soa unha emotiva canción: El derecho de vivir en paz: (…nuestra canción/ es fuego puro de amor/ es palomo palomar/ olivo del olivar/ es el canto universal/ cadena que hará triunfar/ el derecho de vivir en paz). Toda unha declaración de principios.

E por que volvo a Víctor Jara? Pois porque en Chile regresa, dalgún xeito, o pinochetismo da man do ultradereitista José Antonio Kast, admirador, por certo, do sinistro e criminal ditador. Nunca se foron da miña mente as terribles imaxes do Palacio de La Moneda, onde foi asasinado o presidente Salvador Allende. E Víctor Jara, coma el, tamén foi vítima da represión feroz de Pinochet que contou con máis de tres mil desaparecidos e arredor de dez mil toturados.

Víctor Jara foi un dos maiores símbolos da loita a prol do pobo. E iso custoulle a vida. Detido, porque molestaba por defender os máis desfavorecidos coa súa guitarra e unha voz incorruptible, sufriu un verdadeiro tormento no Estadio Chile, maltratado por un cruel Pedro Barrientos e os seus esbirros que destrozaron as súas mans. Esas mans limpas, bolboretas libres, comprometidas que falaban de liberdade, de igualdade e que daban cor, tamén, ao rico folclore chileno que, na voz de Víctor Jara, enchía de cores o ceo desa marabillosa terra. Un home que recompilou o humor picaresco do pobo andino e que expresou con tenrura fermosas cancións de amor.

Máis de corenta impactos de bala acabaron coa súa vida e na proximidade do Cemiterio Metropolitano guindaron o seu cadáver cun odio enfermizo.

Escoito as cancións de Víctor Jara e emociónanme sempre.

Cando penso que Chile vai ser gobernado por un admirador do miserable ditador, a rabia apodérase de min. Percibo o sangue do trobador nos seus versos, nas súas notas, na súa voz. Sangue que deitou nos seus textos. Sangue dun home libre: nunca lle puideron roubar con palabras o dereito de denunciar a situación dos máis humildes. Nunca puideron derrotar o seu compromiso. Tiveron que asasinalo para facelo calar.

Porén, a súa voz érguese no corazón dos que non esqueceremos endexamais o seu sacrificio, a súa humanidade, o seu talento. Sen dúbida, Víctor Jara fíxonos mellores. A min, a idade non fixo minguar a capacidade de sentilo e de emocionarme con el.

De aí que se encrespe a miña pel, cando escoito cancións como Te recuerdo Amanda, Plegaria a un labrador ou Manifesto por versos coma estes: (Yo no canto por cantar/ ni por tener buena voz/ canto porque la guitarra/ tiene sentido y razón).

E eu, sentado diante da fiestra, cantaruxo e acompaño con devoción esa voz que me aloumiña con agarimo con estoutros versos: Que el canto tiene sentido/ cuando palpita en las venas/ del que morirá cantando/ las verdades verdaderas.

Sempre que escoito a Víctor Jara unha bágoa se perde pola miña face.

E penso: o pobo non debería esquecelo nunca, porque a súa memoria debería ser inspiradora do presente nos sombríos tempos que corren.

Suscríbete para seguir leyendo