Gallegos a la vanguardia
Manuel Rico: «O cerebro é un misterio precioso de coñecer»
Manuel Rico Fernández San Silvestre cursa el prestigioso máster en Neurociencia de Oxford y en septiembre iniciará una tesis sobre la relación del cerebelo y las enfermedades neurodegenerativas utilizando una tecnología puntera

Manuel Rico coloca o escáne OPM-MEG al investigador postdoctoral Rob Seymor en una sala blindada equipada con cámaras del Oxford Centre for Human Brain Activity
A pesar de su juventud, Manuel Rico Fernández San Silvestre (Ferrol, 2001) ya ha recorrido varios países y centros tan prestigiosos como la Universitätsmedizin Berlin, el Instituto de Células Madre de Harvard o el Massachusetts General Hospital. Pero en Oxford dice haber encontrado su lugar. Llegó en 2025 para cursar su prestigioso máster en Neurociencia y en septiembre iniciará una tesis sobre el cerebelo utilizando una novedosa tecnología, el escáner OPM-MEG, recientemente adquirido por la institución británica. Y además, la ciudad le recuerda a Santiago, donde se crio y estudió Medicina. «Pero con menos chuvia, saín gañando nese sentido», bromea.
La «fascinación» por el cerebelo le surgió durante su estancia el verano pasado en el Massachusetts General Hospital, poco después de ser incluido como uno de los diez alumnos españoles más talentosos en salud y ciencias biológicas en la Nova 111 List. La beca de posgrado que le concedió «la Caixa» para cursar el máster también le cubrirá parte de la tesis, pero Manuel necesita más financiación, unos 120.000 euros, para poder completarla. Así que está abierto a propuestas.
«Viña por un ano, pero desde que cheguei aquí quero quedar. É unha oportunidade incrible. Vou empregar o único método que existe na actualidade para escanear todo o cerebro de maneira simultánea en tempo real. A tese xorde de que tradicionalmente se pensaba que o cerebelo só era fundamental para o movemento. Pero ten o 80% das neuronas do sistema central e é importante para a cognición e en procesos mentais superiores. Ademais está relacionado co párkinson, que a min me interesa especialmente, ou co autismo», destaca.
Ninguno de los métodos actuales son capaces de captar la actividad del cerebelo, pero poder utilizar el escáner OPM-MEG del Oxford Centre for Human Brain Activity (OHBA) le permitirá «entender como fala co resto do cerebro e despois poder desenvolver terapias de estimulación cerebral en pacientes con enfermedades neurodexenerativas».

Manuel Rico en el laboratorio. / Cedida
Manuel iniciará esta investigación como parte de su máster dentro del grupo de Caroline Nettekoven, que cuenta con la beca más prestigiosa de Reino Unido para crear su propio laboratorio (Well Trust). Será en mayo, tras acabar su rotación actual en el grupo de Rogier Mars, del Centro de Neuroimagen Integral, donde también lleva a cabo otro proyecto.
«Traballo con datos de probas de neuroimaxe de diferentes tipos para obter información do cerebro de pacientes con párkinson, alzhéimer ou deterioro cognitivo e tamén de persoas sans. Busco biomarcadores transdiagnósticos. O obxectivo é coñecer as cousas que comparten todas estas enfermidades e que dan lugar aos mesmos síntomas», explica.
Manuel vivió de cerca el impacto de estas dolencias. Dos de sus abuelos padecieron alzhéimer y párkinson y esta experiencia le influyó en su decisión de estudiar Medicina. «O meu interese vén, por un lado, da miña curiosidade. O cerebro é un misterio precioso de coñecer. E, por outro, de querer axudar porque vin de preto como afectaron á miña familia e intento cambialo. Ao final, facemos isto para mellorar a vida da xente, que é o máis bonito que hai», reflexiona.
A pesar de sus convicciones, admite que al principio de la carrera se sintió a contracorriente: «Era o único do meu curso que quería ser médico investigador. Dubidei sobre se tiña que estudar outra cousa, pero logo daste conta do útil que é coñecer as necesidades dos pacientes para ir despois ao laboratorio a intentar responder as preguntas que de verdade teñen impacto nas súas vidas».
Aunque los doctores «investigan cada día con cada paciente», esta figura profesional que ha visto cómo ocupa la «cúspide» en Berlín, Harvard y Oxford no está tan extendida en España. «En parte debido aos recursos, pero tamén porque durante a carreira non sentín que me instalaran o chip da curiosidade. Deixei de preguntar en clase, non se fomentaba ese pensamento crítico que é esencial. Hai que alimentar ese neno interno que pregunta constantemente. E aquí daste conta de que todas as cuestións son importantes. Iso é moi estimulante», celebra sobre su actual destino.
Manuel también tuvo profesores inspiradores en Santiago como Federico Martinón o Ángel Carracedo, su mentor desde el Bachillerato y con el que sigue manteniendo contacto. «Son excepcións. O éxito que conseguiron non foi tanto grazas ao sistema, senón a pesar del. A medida de que un país fai as cousas ben é que a súa xente se queira quedar e logo se os investigadores de fóra queren vir, perfecto. Eles teñen moito sentimento de pertenza e por iso deciden quedarse en Galicia», aplaude.
Hai qeu tirar do sentimento do que falaba Ramón y Cajal. Sentirme galego dame motivación para investigar e, soñando en grande, poder facer algún día cousas grandes en ciencia en Galicia.
Algo que él comparte: «Recordo que cando lin que Ramón y Cajal dicía que unha das virtudes do bo investigador é o sentimento da patria non o entendía. Pero é certo que funciona. Hai que tirar moito deste sentimento de pertenza. Sentirme galego dame motivación para adicarme á investigación e, soñando en grande, poder facer algún día cousas grandes en Galicia. E crear un centro como fixo no seu día Carracedo coa xenética».
Manuel persigue la aspiración de liderar su propio grupo desde que empezó a realizar estancias de investigación. Al acabar 2º de carrera se fue a la Universidad Estatal de Louisiana, al grupo de la gallega Mónica Gestal, con una beca Barrié. En el verano de 2022 fue el único estudiante europeo becado por el Instituto de Células Madre de Harvard. Después hizo un «erasmus» en Berlín, durante esas vacaciones realizó un voluntariado en Sierra Leona y el año pasado volvió a EE UU, al Massachusetts General Hospital. «Falei con moita xente e agora a Fundación Barrié apoia cada ano a un galego que queira facer investigación alí e foi unha alumna do meu grao. Gustaríame conseguir algo semellante en Oxford,sería espectacular», asegura.

Manuel Rico participando en la última edición de Maker Faire, en Santiago. / Cedida
Al encontrarse en Reino Unido no realizó el examen MIR junto a sus compañeros de promoción el pasado enero. Además de señalar las «irregularidades» de esta edición, no está de acuerdo con el formato. «Como paciente non me gustaría que só se tivese en conta unha proba tipo test para ser médico. Noutros países tamén se considera un mérito se investigaches ou fixeches voluntariado. Isto está relacionado con outra das razóns pola que os médicos investigadores non son frecuentes en España. Para conseguir praza fixa ter artigos en Science ou Nature, patentes ou literalmente un Nobel non se ten en conta», lamenta.
En su habitación de Oxford cuelga una bandera de Galicia y también una bufanda del Celta, el equipo al que era aficionado su padre «Sígoo moitísimo. Admiro a Giráldez e como fixo da necesidade virtude. A metade dos xogadores veñen da canteira e agora a xente da casa son a marca da identidade do clube». Ojalá que algún día los Aspas y Borja Iglesias de la ciencia como Manuel también sean celebrados con orgullo por los gallegos.
Suscríbete para seguir leyendo
- Un servicio de bus gratuito llega mañana con 20 líneas diarias y más de 30 paradas
- El naval vigués crece en el Mediterráneo con el elevador de barcos para yates «más grande del mundo»
- El otro tesoro bajo Rande: los marineros de la vieira de Cangas rescatan platos antiguos en sus rastros
- El Celta dispondrá tras la reforma del estadio de unos 15.000 metros cuadrados para explotar otros usos y multiplicar sus ingresos
- Cárcel por insultar a su ex: «Hai que ter peito para acostarse contigo»
- Emprendedores gallegos en nuevos sectores que desafían el abismo del primer año: así es la nueva generación de autónomos
- 25 años de la Vig-Bay: búscate entre los corredores de esta edición
- Así lucirán los locales comerciales de la Porta do Sol de Vigo: fachada integrada con el espacio, iluminación ornamental y punto informativo
