Álvaro Cunqueiro, Camilo José Cela e Mariano Rajoy, unidos polo Salmón de Ouro.

Que poden ter en común tres figuras tan distintas como Álvaro Cunqueiro, Camilo José Cela e Mariano Rajoy? A primeira vista, pouco ou nada: un escritor galego profundamente ligado á tradición e á imaxinación literaria, un novelista universal recoñecido co Premio Nobel, e un político que chegou á presidencia do Goberno de España. Porén, existe un fío común que os une e que nos leva ata o corazón da comarca de Tabeirós: os tres foron distinguidos co Salmón de Ouro na Festa do Salmón da Estrada, unha celebración que, ao longo de medio século, foi construíndo unha identidade propia.

A Festa do Salmón naceu en 1974 impulsada polo Centro de Iniciativas e Turismo da Estrada co obxectivo de promover o potencial turístico e gastronómico da vila. Dende o inicio, a entrega do Salmón de Ouro converteuse nun dos actos centrais do programa, concibido como un recoñecemento a persoas e entidades que destacaban pola súa traxectoria ou pola súa contribución ao desenvolvemento social e cultural. Na primeira edición, celebrada ese mesmo ano, os galardoados foron maioritariamente autoridades políticas e administrativas, como gobernadores civís, cargos militares ou responsables institucionais, o que reflectía a necesidade de dotar o evento de prestixio e respaldo oficial .

Neste contexto inicial, o perfil dos premiados estaba claramente orientado cara ao ámbito institucional. A presenza de altos cargos públicos non só servía para reforzar a imaxe da festa, senón tamén para garantir apoio e visibilidade. Así, durante os primeiros anos, o Salmón de Ouro recaía en figuras vinculadas á administración, consolidando unha etapa na que o peso político era determinante. Non obstante, esta orientación iría mudando progresivamente, abrindo paso a outros ámbitos.

É neste proceso de evolución onde se inscribe a figura de Álvaro Cunqueiro. No ano 1977, durante a cuarta edición da festa, o escritor mindoniense foi convidado como pregoeiro e recibiu o Salmón de Ouro . A súa presenza supuxo un punto de inflexión, pois representaba a incorporación da cultura galega ao núcleo simbólico da celebración. Cunqueiro non era só un escritor recoñecido, senón tamén unha figura que encarnaba a identidade literaria de Galicia, capaz de conectar tradición e modernidade. O feito de que se lle concedese o galardón evidenciaba unha vontade clara de ampliar o alcance da festa máis alá do político.

Poucos anos despois, en 1984, outro dos nomes clave desta reportaxe sería recoñecido: Mariano Rajoy Brey. Na undécima edición da Festa do Salmón, Rajoy recibiu o Salmón de Ouro cando ocupaba o cargo de presidente da Deputación de Pontevedra . O seu caso ilustra perfectamente a continuidade do vínculo institucional na festa, mesmo nun momento no que esta xa comezaba a diversificar os seus recoñecementos. Rajoy representaba unha nova xeración de políticos autonómicos que estaban a construír a estrutura da Galicia democrática.

A terceira figura que completa este triángulo é Camilo José Cela. No ano 1986, na décimo terceira edición da festa, Cela foi o pregoeiro e tamén foi distinguido co Salmón de Ouro . A súa participación supuxo un salto cualitativo en termos de proxección mediática e cultural. A presenza dun escritor de talla internacional reforzaba a idea de que a Festa do Salmón era xa algo máis que unha celebración local: convertíase nun evento capaz de atraer figuras de primeiro nivel.

Ao longo das décadas, o Salmón de Ouro foi recoñecendo unha ampla variedade de perfís. Nos anos oitenta, por exemplo, foron distinguidos altos cargos da Xunta de Galicia Paralelamente, tamén se premiaron figuras vinculadas á cultura e á intelectualidade. Escritores, xornalistas e artistas comezaron a formar parte da nómina de galardoados, consolidando unha tendencia que se mantería nas décadas seguintes. A festa convertíase así nun lugar de encontro entre distintas disciplinas, reflectindo a diversidade da sociedade galega.

Nos anos noventa e dous mil, o perfil dos premiados ampliouse aínda máis. Sen ir máis lonxe, na trixesimoitava edición, en 2011, o destomatario deste distintivo non foi outro que Vicente del Bosque, seleccionado nacional gañador do Mundial de 2010 con España.

Outro exemplo significativo desta evolución é a inclusión de entidades sociais entre os galardoados. Organizacións como Cáritas ou Cogami foron distinguidas polo seu traballo en favor dos colectivos máis vulnerables . Este tipo de recoñecementos evidencian unha transformación profunda no significado do Salmón de Ouro, que pasa de ser un símbolo de prestixio institucional a un reflexo dos valores sociais contemporáneos.

Tal e como recolle o artigo publicado en A Estrada. Miscelánea histórica e cultural, a historia da festa e dos seus galardoados permite trazar unha liña evolutiva que vai dende a institucionalización inicial ata a actual diversidade de perfís . Esta fonte resulta fundamental para comprender non só quen recibiu o Salmón de Ouro, senón tamén por que e en que contexto.

Así, cada edición da festa engade un novo capítulo a esta historia, incorporando novos nomes e novas realidades. Por exemplo, neas edición número 52 os premiados serán Ariadna Silva Fernández, Darío Loudeiro e a Agasp (Academiga Galega de Seguridade Pública).

Suscríbete para seguir leyendo