Medio ambiente
¿Tiene Praia América los años contados?
Dunas de Gaifar arrasadas, paseos marítimos cerrados por seguridad, dados los daños estructurales como el del acceso a Area Fofa o el puerto, o los riesgos para la integridad de los viandantes al llevarse la marejada barandillas y baldosas en el de Panxón. ¿Qué será lo próximo? Preguntamos a tres especialistas en la materia, que vaticinan importantes cambios en la línea de costa

Las dunas de Praia América, arrasadas tras las fuertes marejadas de la última semana. / Marta G. Brea
Hace una década que se viene notando a simple vista la fuerte erosión de las dunas de Gaifar y la pérdida prácticamente total de arena en la playa de Panxón durante el invierno. Pero la cadena de borrascas de los últimos días parece haberla acelerado al destrozar el ecosistema dunar y ha obligado a cerrar los paseos marítimos de Nigrán por importantes daños que habrá que valorar cuanto mejore el tiempo. El oleaje ha engullido metros de costa en cuestión de horas y las imágenes de devastación que han podido contemplarse a lo largo de la semana en el litoral nigranés tienen una explicación científica. Tres expertos valoran lo sucedido para FARO. Los tres coinciden en que ha sido una concatenación de factores los que han provocado esta «tormenta perfecta». Veamos cuáles son y si tienen solución.
La subida del nivel del mar que avanza desde hace décadas es uno de ellos, según explican los tres. «O mar aumenta 2,5 milímetros por ano. Pode parecer unha cantidade ridícula, pero estamos falando de toda esa auga que se ve aí ao fondo, que é moita... Cada centímetro que sube o nivel do mar implica que a liña de costa retrocede un metro», argumenta Antón Lois, educador ambiental y portavoz del colectivo Amigas da Terra. Un fenómeno que los temporales —cada vez más frecuentes y violentos debido al cambio climático— agrava, «dado que desprazan unha cantidade de auga moito maior, de maneira que as ondas chegan moito máis dentro da terra», apunta el geólogo Francisco Canosa, director del Xeoparque Cabo Ortegal. A ello hay que añadir, en el caso de Praia América, una circunstancia específica, señala el doctor en Biología Juan Hermida, catedrático de esta materia y de Geología en el IES Val Miñor y director del Instituto de Estudos Miñoráns (IEM), que es el «gran hidrodinamismo do río Muíños, que despraza con frecuencia o banco de area» por la confluencia de las aguas procedentes del cauce y de las corrientes marinas. Una situación natural que en los últimos años está cambiando, asegura, por el desarrollo del parque empresarial Porto do Molle, «tal e como advertiron as asociacións de veciños nas alegacións ao proxecto baseándose nun estudo técnico de Enxeñería Lagares». Y es que la urbanización del polígono eliminó un humedal «que sempre actuou como esponxa que ao absorber as precipitacións regulaba a chegada da auga ó cauce e que agora é incapaz de regular».
Factor humano
¿Qué incidencia tiene la acción humana y, en este caso, el desarrollismo de la segunda mitad del pasado siglo? Para Juan Hermida y Antón Lois, muchísima. «Ignorando o proceso de intenso proceso de erosión da costa galega que a Xeoloxía ten descrito desde hai tempo, agravado nas últimas décadas pola acelerada elevación do nivel do mar froito do quecemento global, fomos urbanizando a costa sen ter en conta o coñecemento científico e as posibles consecuencias a medio-longo prazo», explica Hermida, quien, al igual que Lois, recuerda que las dunas de Panxón llegaban antiguamente a la llamada Estrada pola Vía, y actuaban de barrera de protección frente a la erosión. «A construción de infraestruturas como paseos, estradas, muros de contención ... non só eliminou este reservorio de area senón tamén a posibilidade de retroceso da liña de costa, o que implica unha desaparición paulatina das praias», añade el director del IEM. «A principios do século pasado ninguén quería vivir en primeira liña de praia porque sabían o que ocorría co mar. A duna primaria é a que recibe os primeiros embates e está debaixo dos paseos marítimos e a duna secundaria que era ese reservorio de emerxencia está debaixo de algo que se chama Nigrán e que se chama Panxón», subraya el representante de Amigos da Terra.
Francisco Canosa no considera que la influencia del hombre sea clave en este proceso. «Urbanizouse onde non se debía e iso tén unha consecuencia, que rompen os paseos que non tiñan que estar aí, pero non é causante do fenómeno», afirma.
En lo que sí coinciden los tres es en que las playas tienden a desaparecer, aunque no en la velocidad a la que lo harán. El director del Xeoparque Cabo Ortegal cree que «as praias van perder volume de area pero iso non quere dicir que vaian desaparecer a curto prazo Praia América ou Samil, senón que a zona onde tomemos o sol será máis pequena. Para que desapareza unha praia requírese xeoloxicamente bastante tempo. Teremos praias máis estreitas pero non van deixar de existir moi pronto».
Más pesimistas se muestran los otros dos expertos. «A consecuencia de todo isto é que as praias están desaparecendo e todo isto está descrito pola ciencia como ‘coastal squeeze’», destaca Juan Hermida. Por su parte, Antón Lois habla de que «nos podemos ir despedindo do litoral, fundamentalmente as praias, tal e como as coñecemos. Pode ser máis rápido ou máis lento, por exemplo a de Rodas, nas Cíes, será das primeiras en desaparecer pero unhas cambiarán de sitio e outras desaparecerán».
Soluciones
¿Qué se puede hacer a estas alturas para mitigar el fenómeno del retroceso costero y los daños? Según Canosa, tratar de «adaptarse ás circunstancias, buscar espazos onde sí se poda facer algunha intervención de protección e pouco máis». Y sobre todo, tratar de pensar en todos los factores y a largo plazo. En este sentido recuerda que «todo está conectado. Por exemplo na costa de Vigo e a súa área ten influencia do río Miño e do río Douro. Un dragado en calquera deses dous puntos afecta ao aporte de area nas praias da área de Vigo. Non é fácil atopar solucións porque non se trata dun problema local senón xeral».
Lois lamenta que «tivemos oportunidade de evitar estas consecuencias do cambio climático, pero perdímola discutindo de que maneira. Agora podemos evitar as consecuencias máis catastróficas e seguimos dándolle voltas».
Por su parte, Juan Hermida considera que «agora non queda outra que pensar cal vai a ser a estratexia para evitar estes danos nas infraestruturas pero tamén evitar posibles efectos nas vidas humanas. Débense tomar medidas de mitigación e adaptación a estes cambios a medio longo prazo, máis alá do cortopracismo co que se toman as decisións dende as administracións».
Suscríbete para seguir leyendo
- El enredo judicial en torno a la cúpula acristalada del Celta
- De aldea vaciada a destino internacional: el proyecto en el rural de Ourense de Jonathan y Adrián
- El Gobierno de Portugal aplica una rebaja «extraordinaria» de los impuestos a la gasolina por la guerra en Oriente Medio
- El otro milagro de Madonna con el Celta: «Hola Borja Iglesias, quería pedirte un favor; yo soy del Dépor...»
- La AP-53 se sitúa entre las autopistas de España que más tráfico ganó en 2025
- El tiempo da un vuelco en Galicia: lluvia, aire frío y un respiro a mitad de semana en Vigo
- Galicia queda desconectada de Valencia en avión: tres aerolíneas diferentes cancelan las rutas desde Vigo, Santiago y A Coruña
- El pequeño pueblo a dos horas de Vigo que debes visitar este invierno: rutas por la naturaleza, paisajes increíbles y una de las mejores carnes gallegas