O rakú prende lume en Nigrán

A Escola Municipal de Cerámica de Nigrán converteuse nun espazo de experimentación, tradición e convivencia coa celebración da súa «Semana do Rakú», unha actividade que leva 37 anos recuperando e reinterpretando esta antiga técnica xaponesa do século XVI.

O evento, que se desenvolve nas instalacións situadas na rúa Sarmiento, en Cotros, reúne ao alumnado arredor dun proceso artesanal que combina coñecemento técnico, traballo colectivo e unha boa dose de incerteza.

Durante estes días, o recinto exterior da escola transformouse nun obradoiro ao aire libre no que os participantes construíron de maneira conxunta un forno artesanal co que levar a cabo a cocción das pezas previamente elaboradas. O proceso, que destaca tanto pola súa espectacularidade como pola súa imprevisibilidade, constitúe un dos momentos máis agardados do calendario formativo do centro.

Rakú

O rakú é unha técnica caracterizada pola rapidez da cocción e polo choque térmico ao que se someten as pezas. Unha vez que o forno alcanza temperaturas próximas aos 1.000 graos centígrados, habitualmente en menos dunha hora, as creacións extráense incandescentes mediante pinzas metálicas. De inmediato introdúcense en recipientes con serrín durante aproximadamente quince minutos, o que provoca reaccións químicas que dan lugar ao seu característico acabado cuarteado. Finalmente, as pezas son lavadas, revelando texturas e cores únicas e irrepetibles.

Este carácter inesperado é, precisamente, un dos elementos que máis valoran tanto o alumnado como o equipo docente. «Realmente é a antitécnica porque non sabes exactamente que vai saír, só podes intuílo. Hai que ter a mente aberta; o resto do ano, sen rakú, os resultados son máis previsibles», explica Emilia Guimeráns, directora da Escola Municipal de Cerámica desde a súa fundación.

A filosofía do rakú vai máis alá do puramente artístico. O propio termo, de orixe xaponesa, pode traducirse como «compartir, diversión e felicidade», unha idea que se materializa no ambiente que se xera durante a actividade. A colaboración entre os participantes resulta esencial, especialmente no momento da cocción, cando todos deben coordinarse para garantir o correcto desenvolvemento do proceso.

Ao longo dos dous meses previos á Semana do Rakú, os preto de 70 alumnos e alumnas da escola traballan na creación de pezas específicas para esta técnica. As obras deben cumprir unha serie de características: formas sinxelas e tamaños moderados, co obxectivo de optimizar o uso do forno e facilitar a manipulación durante a cocción. Unha vez modeladas, as pezas son decoradas con esmaltes especiais que poden incluír acabados vidriados ou metalizados, preparados para reaccionar de forma singular durante o proceso térmico.

A xornada de cocción constitúe o punto culminante do programa. Nese momento, o traballo individual deixa paso a unha dinámica colectiva na que cada participante desempeña un papel fundamental. O resultado final, sempre imprevisible, convértese nunha aprendizaxe compartida que reforza o espírito de grupo e a conexión coa tradición artesanal.

Xapón en Galicia

A presenza do rakú en Nigrán remóntase a finais dos anos oitenta, cando a Escola Municipal de Cerámica introduciu por primeira vez en Galicia esta técnica procedente de Xapón. A súa chegada a Europa produciuse previamente da man do artista británico Bernard Leach, quen contribuíu á difusión desta práctica a finais do século XIX. Desde entón, o centro nigranés consolidouse como un referente na súa aplicación e ensino.

«Logo de tantos anos celebrando esta semana de rakú, xa adquirimos o noso propio estilo», sinala Guimeráns, destacando a evolución dunha práctica que, sen perder a súa esencia, foi adaptándose ao contexto local e ás inquedanzas do alumnado. Esta reinterpretación contribúe a manter viva unha tradición milenaria, ao tempo que fomenta a creatividade e a innovación.

A Escola Municipal de Cerámica de Nigrán conta con máis de 40 anos de traxectoria, o que a converte na máis antiga de Galicia e nunha das poucas institucións públicas dedicadas a esta disciplina. Ao longo da súa historia, o centro non só formou a xeracións de ceramistas, senón que tamén promoveu o intercambio cultural mediante a organización de encontros internacionais nos que se comparten técnicas, experiencias e perspectivas artísticas.

A celebración da Semana do Rakú ofrece á cidadanía unha oportunidade única para achegarse a un proceso creativo que combina historia, técnica e emoción.

Nun mundo marcado pola produción en serie e a previsibilidade, o rakú reivindica o valor do inesperado. Cada peza, marcada polo lume, o aire e o azar, convértese nun testemuño irrepetible dun proceso colectivo no que o importante non é só o resultado final, senón tamén o camiño compartido para acadalo.