«Mariscando conCiencias» abre fronteiras

O Concello de Redondela fixo un balance moi positivo do programa «Mariscando conCiencias para o Futuro» tras os seus primeiros meses de andaina.

Dende o seu arranque en marzo, a iniciativa reuniu xa a máis dun cento de persoas entre escolares, colectivos veciñais e xente vinculada ao mundo do mar. O obxectivo é claro e a dignificar os oficios tradicionais da pesca artesanal, concienciar sobre a saúde ambiental da costa galega e tecer alianzas entre o ámbito científico, o educativo e as comunidades pesqueiras para reflexionar xuntos sobre o pasado, o presente e o futuro dun sector fundamental para a identidade de Redondela.

O programa nace da confluencia de tres eixes que raramente se atopan nun mesmo espazo: as ciencias do mar, a pesca artesanal e a arte comunitaria. Esa combinación é precisamente o que lle dá ao proxecto un carácter singular, capaz de chegar a públicos moi diversos e de xerar conversas que van máis alá das aulas ou dos laboratorios. «Mariscando conCiencias para o Futuro» non é só un programa de divulgación: é tamén un exercicio de memoria e de reivindicación dunha forma de entender o territorio, o traballo e o mar.

Botas de auga e ciencia

Dende o mes de marzo, o alumnado de varios centros de educación infantil e primaria do municipio, así como persoas vinculadas á asociación Lenda, participaron en xornadas onde mariscadoras a pé e mariñeiros de litoral foron as verdadeiras protagonistas. Foron elas e eles quen compartiron os segredos das súas artes: as ferramentas que usan cada día, como se organiza o sector, que significa traballar con cotas e vedas, e por que o carácter artesanal da pesca non é só unha cuestión de tradición, senón tamén de sostibilidade.

A parte práctica foi especialmente valorada polos participantes. Calzar as botas de auga e achegarse á beira para identificar especies como ameixas, berberechos ou longueiróns converteu a aprendizaxe nunha experiencia directa e memorable. Ver con ollos propios o ecosistema do que depende todo un oficio é unha forma de comprender que o que pasa na enseada de San Simón non é alleo a ninguén.

Nesta fase do programa, a colaboración do Future Oceans Lab da Universidade de Vigo foi determinante. O equipo investigador explicou con rigor e claridade os motivos da alta mortaldade de marisco que se rexistra na zona, un fenómeno que preocupa profundamente ao sector. A contaminación acumulada e os efectos cada vez máis evidentes do cambio climático están a afectar de forma grave a saúde ambiental da enseada, e facer visible esa realidade diante de nenas, nenos e cidadanía en xeral é un dos obxectivos máis importantes do programa.

2 de xuño

Animados polos resultados desta primeira fase, o equipo promotor xa traballa na próxima gran cita do programa. O concelleiro de Medio Ambiente, Alberto Álvarez, reuniuse recentemente co equipo de traballo para rematar de perfilar a actividade, que terá lugar o 2 de xuño no Multiusos da Xunqueira de Redondela.

A xornada levará por título «Pesca costeira artesanal arredor do mundo» e converterá Redondela nun punto de encontro para analizar a situación actual do sector desde unha perspectiva global. A programación contará coa participación de investigadoras e mariscadoras que dialogarán sobre os retos que comparten as comunidades pesqueiras de distintos continentes: a presión sobre os recursos, a visibilidade das mulleres no sector, a loita pola supervivencia duns modos de vida e traballo que o mercado globalizado pon en risco.

Un dos momentos máis destacados da xornada será a proxección de testemuños en vídeo de mulleres do mar de países como Xapón e México. Escoitar as súas voces, coñecer as súas realidades e comparalas coa propia permite tender pontes entre experiencias que, a pesar da distancia, comparten moitos dos mesmos desafíos. A pesca artesanal, sexa no Pacífico ou na ría de Vigo, enfronta presións moi semellantes, e a solidariedade entre quen a practica é un dos valores que este programa quere cultivar.

Ademais, inaugurará unha exposición fotográfica sobre as mulleres do mar de O Salvador, elaborada por ACPP Galicia. As imaxes poñerán rostro e corpo a un traballo invisible con demasiada frecuencia, reafirmando o carácter multicultural e feminista que atravesa toda a iniciativa.