Un roteiro para pór en valor o patrimonio natural de Cedeira

O Concello de Redondela presentou a sinalización do Roteiro da Auga de Cedeira, un novo sendeiro circular de 7,5 quilómetros que percorre a ladeira de nacente do Monte Penide (ou Monte Mirallo), destacando pola súa biodiversidade e polos valiosos restos arqueolóxicos da contorna.

O acto de presentación contou coa presenza da alcaldesa Digna Rivas, acompañada polo concelleiro de Medio Ambiente e Ensino, Alberto Álvarez, e representantes da Comunidade de Augas de Cedeira, entre os que se atopaban a presidenta Guadalupe Maestú e os veciños Leoncio Vidal, José Ramón Alonso e Nicanor Nieto. Xunto a eles estivo tamén o director do CEIP de Cedeira, José Luis Ojea, cuxo centro educativo se verá beneficiado pola proximidade da nova ruta, concibida con fins comunitarios, divulgativos e educativos.

Durante o acto, a alcaldesa subliñou o valor simbólico e social do proxecto: «Con esta sinalización poñemos en valor a riqueza natural e arqueolóxica de Cedeira, pero tamén o traballo e compromiso dos homes e mulleres desta parroquia coa súa terra». A historia da traída de auga á parroquia, lograda grazas á organización veciñal, constitúe un dos fíos condutores do percorrido.

O Roteiro da Auga permite redescubrir as fontes e mananciais que abastecen a zona, así como as antigas estruturas de captación e distribución, integradas nunha paisaxe forestal rica e diversa. Os sendeiristas poden atopar ao longo do camiño masas de piñeiros e eucaliptos, misturadas con matogueiras de toxos, xestas e uces, e tamén tramos de bosque autóctono con carballos, castiñeiros, sobreiras e loureiros.

O percorrido ofrece, ademais, un espazo privilexiado para a observación de aves forestais, como o picapau grande, o peto verdeal ibérico, o subidor común ou distintas especies de ferreiriños. Ao caer o día, o visitante pode descubrir tamén unha rica presenza de anfibios, indicadores naturais do bo estado sanitario dos regatos e mananciais.

Un dos puntos máis destacados do itinerario é o conxunto arqueolóxico do Coto do Corno, no que se conservan petróglifos datados de hai arredor de 4.000 anos. A pesar dalgúns danos derivados da actividade extractiva ou das infraestruturas, mantéñense visibles círculos concéntricos, coviñas e muíños naviculares, e mesmo a representación gravada dun cervo, unha das imaxes máis singulares destes gravados rupestres.

O Concello aproveita este proxecto para lembrar a importancia de conservar un patrimonio tan sensible, pedindo responsabilidade aos visitantes e recomendando «non camiñar sobre os gravados, nin empregar auga ou produtos sobre eles». A intención municipal é que o roteiro sexa tamén unha ferramenta de educación ambiental e patrimonial, especialmente para os estudantes da zona.

A historia da traída de auga de Cedeira recibe unha atención especial dentro da ruta. A través de códigos QR, o visitante pode acceder a contidos audiovisuais nos que os propios comuneiros explican o proceso de creación do sistema de abastecemento: dende os primeiros traballos organizados pola veciñanza ata a posterior incorporación de tecnoloxías de control telemático. O resultado é unha experiencia inmersiva que combina memoria oral e innovación.

A elección do roteiro como proxecto prioritario foi decisión directa da veciñanza, reforzando así a dimensión participativa e comunitaria da iniciativa.

Con este roteiro, Redondela engade ao seu catálogo de itinerarios naturais un percorrido que é, ao mesmo tempo, unha viaxe pola natureza, a historia e a identidade dunha parroquia. O Roteiro da Auga convértese así nun espazo onde a paisaxe se mestura coa memoria, un testemuño vivo da relación da veciñanza de Cedeira coa súa contorna.

A auga que une xeracións

O Roteiro da Auga de Cedeira é moito máis que un sendeiro paisaxístico. Representa unha homenaxe ao traballo colectivo que fixo posible, décadas atrás, que a parroquia contase cun servizo básico de abastecemento propio. A organización veciñal foi clave para construír e manter as infraestruturas que levaron a auga dende os mananciais do Monte Penide ata as casas, un proceso no que participaron activamente distintas xeracións.

Esta memoria viva reflíctese hoxe ao longo do itinerario, onde o visitante pode descubrir mediante paneis informativos e códigos QR a evolución dun sistema de xestión comunitaria que continúa vixente, agora con tecnoloxías modernas de control remoto.

O goberno local quixo destacar este valor inmaterial como parte esencial do proxecto. «A historia da traída de auga é a historia dunha comunidade que se organizou para garantir un servizo esencial antes de contar con axuda institucional», recordou a alcaldesa, Digna Rivas, durante a presentación.

A iniciativa tamén implica unha colaboración directa coa Comunidade de Augas de Cedeira, que achegou coñecementos técnicos e memoria histórica, e coa comunidade educativa do CEIP de Cedeira, que integrará o roteiro en actividades escolares.

O resultado é un exemplo de participación cidadá aplicada á conservación patrimonial, que une natureza, historia e identidade local baixo un mesmo fío condutor: a auga, símbolo de vida e cooperación.