As mulleres nigranesas, en cada parede

O Concello de Nigrán vén de lanzar o calendario de mulleres de 2026 en formato de parede, atendendo á demanda da veciñanza tras o éxito da versión de mesa repartida o pasado mes de decembro. O novo almanaque, de tamaño A3 e deseñado para pendurar, mantén a esencia dunha iniciativa xa consolidada no municipio e impulsada dende a Concellería de Igualdade, que cada ano rende homenaxe ás mulleres de Nigrán a través de imaxes históricas cargadas de simbolismo e memoria colectiva.

As persoas interesadas en facerse con este calendario poden recollelo de xeito totalmente gratuíto en diferentes espazos municipais e puntos de uso cotián, como a Oficina de Información Cidadá, a Biblioteca Municipal, o Centro de Información á Muller (CIM), o quiosco de prensa da Ramallosa ou a Praza de Abastos. O obxectivo do Concello é facilitar ao máximo o acceso a este material divulgativo e cultural, promovendo que chegue a fogares de todo o municipio.

O calendario de 2026 está composto por unha ducia de imaxes antigas que amosan mulleres nigranesas en diferentes ámbitos da vida diaria ao longo do século XX. Once destas fotografías foron doadas pola propia veciñanza ao Arquivo Histórico Audiovisual de Nigrán, un proxecto municipal que recompila, conserva e divulga o patrimonio visual do concello, e que se pode consultar a través da súa páxina web. A imaxe restante procede do Arquivo da Emigración Galega, dependente do Consello da Cultura Galega, e engade unha perspectiva histórica de especial relevancia ao conxunto do almanaque.

As escenas recollidas nas páxinas do calendario permiten achegarse á realidade das mulleres de Nigrán de antano, visibilizando oficios e roles que foron fundamentais para a supervivencia e o progreso da comunidade, mais que durante décadas permaneceron silenciados ou infravalorados. Redeiras, costureiras, perruqueiras, leiteiras, mulleres que exercían como cabezas de familia, amigas retratadas en momentos de lecer ou celebración… Todas elas conforman un mosaico humano que axuda a entender a historia do municipio dende unha perspectiva máis xusta e completa.

A meirande parte das imaxes seleccionadas son coñecidas por formar parte da mostra fotográfica Mulleres de Nigrán 1970, organizada polo Concello con motivo do 8 de marzo de 2020, Día Internacional da Muller. Aquela exposición tivo unha gran acollida por parte da veciñanza e serviu para poñer en valor un patrimonio gráfico que, en moitos casos, permanecía gardado en álbums familiares ou arquivos privados. Non obstante, o calendario de 2026 incorpora tamén fotografías menos coñecidas, como a que retrata tres redeiras de Panxón, doada ao arquivo municipal con posterioridade á devandita mostra e que agora ve a luz nun formato accesible ao público xeral.

Un dos momentos máis destacados do almanaque corresponde ao mes de maio, protagonizado pola fotografía máis antiga do calendario. Trátase dunha imaxe datada no ano 1919, procedente do Arquivo da Emigración Galega, na que se recolle a inauguración do curso da Escola de Nenas Pro Valle-Miñor. Esta institución educativa destacou polo seu proxecto pedagóxico novidoso para a época e foi fundada grazas ao impulso da emigración miñorana, converténdose nun referente no acceso á educación das nenas nun contexto histórico no que esta oportunidade non estaba garantida.

Ademais do seu valor simbólico e histórico, o calendario foi concibido cunha clara vocación práctica. O deseño permite realizar anotacións en cada día do ano, facilitando o seu uso cotián como ferramenta de organización. Así mesmo, inclúe as fases lunares, un elemento tradicional que segue a ser de interese para moitas persoas, especialmente no ámbito rural ou vinculado a determinadas actividades agrícolas e mariñeiras.

O alcalde de Nigrán, Juan González, destacou que esta iniciativa responde á vontade do goberno local de seguir reivindicando o papel das mulleres como protagonistas da historia do municipio. «Unha vez máis, o que queremos é render homenaxe ao papel da muller como artífice do desenvolvemento económico, social e cultural de Nigrán», sinalou o rexedor, quen incidiu en que o calendario pon o foco nas mulleres correntes, aquelas que non adoitan aparecer nos libros de historia, pero que sustentaron a vida comunitaria ao longo de xeracións.

Segundo González, trátase de mulleres «silenciadas e secularmente ignoradas pese a ser artífices do desenvolvemento económico, social e cultural do municipio e, en esencia, de toda a Humanidade». Unha reflexión que conecta esta iniciativa local cun discurso máis amplo sobre a necesidade de revisar a historia dende unha perspectiva de xénero e de recoñecer o traballo invisibilizado das mulleres ao longo do tempo.

O alcalde tamén puxo en valor a capacidade evocadora das imaxes incluídas no calendario. «Son imaxes espectaculares, que emocionan porque supoñen unha recuperación da nosa memoria colectiva da man de mulleres que, aparezan fotografadas aquí ou non, foron fundamentais nas vidas de cada familia de Nigrán e conformaron a localidade que hoxe somos», afirmou. Neste sentido, subliñou que o almanaque pretende ser unha homenaxe non só ás protagonistas directas das fotografías, senón a todas as mulleres de Nigrán, pasadas e presentes.

A colaboración da veciñanza, mediante a doazón de fotografías ao Arquivo Histórico Audiovisual, é considerada clave para o éxito e a continuidade do proxecto, reforzando o sentimento de pertenza e participación comunitaria.