Alteracións ou impactos nos castros dezaos (XII)

O Castriño de Bendoiro (II)

Ninguén esperaba que a infraestrutura máis cara da historia de Galicia non fora capaz de ubicalo correctamente

08.06.2014 | 01:19

Ninguén esperaba que a infraestrutura máis cara da historia de Galicia, a Vía de Alta Velocidade (hoxe non rematada), deseñada con tecnoloxías modernas e contando coa información recompilada polos investigadores de épocas pasadas, especialmente durante a II República, non fora capaz de ubicar correctamente, no seu lugar, o Castriño de Bendoiro. Os habitantes de Lalín, agás os afectados polas expropiacións, estaban tranquilos porque non esperaban que no proxecto da obra estivera planificada a súa destrución a causa da desubicación. O que facía a Administración Galega e a Consellería de Cultura naquel momento é algo que ignoramos, pero todo parece indicar que descoñecían o problema por completo.

No verán do ano 2006, o autor deste artigo, nunha visita ao xacemento, observou diversas marcas, colocadas no terreo polas empresas adxudicatarias da obra, que non presaxiaban boas intencións. O seguinte paso foi consultar, nas oficinas municipais de Lalín, o proxecto deste tramo do TAV e alí saltou a sinal de alarma. A liña férrea da Alta Velocidade cruzaba, polo medio, a croa do Castriño, onde situaban a boca dun pequeno túnel, que atravesaba a lomba do Agro de Castro. A ámbolos dous lados da boca do túnel estaba previsto abrir dúas pistas de servizo, que aumentaban, significativamente, a superficie afectada, de tal xeito que, o Castriño de Bendoiro, quedaba destruído por completo. A gran paradoxa de todo isto era que arrasando, impunemente, este xacemento arqueolóxico, sen embargo, nos mapas continuaba marcado o Castriño de Bendoiro como tal.

Nos meses seguintes, a Consellería de Cultura ordenou que o contorno do Castriño quedara libre de obras, mentres un equipo de arqueólogos realizaba sondaxes valorativas na zona que estaba previsto destruir coas obras do TAV. A realización destas sondaxes non só se levou a cabo dentro do recinto castrexo principal, a croa, senon tamén na área externa, seguindo sempre a dirección N-S, por ser esta zona a máis afectada polas obras. As sondaxes consistiron, basicamente, na escavación arqueolóxica de varias cadrículas distribuídas de forma programada dentro da zona afectada, recollida de material e elaboración dun informe, que foi remitido á Consellería de Cultura e ao ADIF.

Unha valoración destas características sempre ten carácter provisional pero, neste caso, deu a sensación de que era algo máis que un simple informe. Para o ADIF, naquel lugar non había un castro, senón unha lomba que seccionarían transversalmente, na que tiñan previsto escavar unha gran trincheira, con uso de maquinaria pesada e explosivos, se era preciso. Posteriormente, quedaría transformada nun túnel ("falso túnel"), unha que voltasen a botarlle encima o material removido e depositado nunha escombreira. O informe debía demostrar que alí había un castro e, de non ser así, as obras continuarían sen ningunha clase de miramentos. Isto, sen dúbida, como ben se di coloquialmente, era o quid da cuestión.

Este plantexamento pode parecer estraño, a todas luces, desde unha visión galega da nosa realidade histórica, pero lévanos a pensar en situacións que se teñen dado noutras épocas do pasado, concretamente nas obras realizadas durante o Colonialismo. Un exemplo esperpéntico, coma este, ten sido o intento de construción da "liña férrea transafricana" que os ingleses, durante a época do colonialismo rancio, pretendían realizar entre a Cidade de O Cabo, Sudáfrica, e Alexandría, en Exipto, enlazando o Sur de Africa co Norte (Mar Mediterráneo). Que lles importaría daquela aos ingleses pasar por encima dun xacemento arqueolóxico exipcio? Naquel momento o único visible para eles era o trazado que debían seguir coa liña férrea e o demáis ignorábano.

Cando os castros estorban

Esta lóxica foi a que se impuxo no noso caso, como é ben fácil de deducir. Unha gran empresa capitalista metropolitana consegue do Estado a adxudicación dunha gran obra, considerada infraestrutura estratéxica e comeza todo o proceso administrativo previo á súa execución (realización das obras). Este é un traballo complexo, que se encarga a varias empresas subcontratadas e de diferentes lugares, que na maioría dos casos nada teñen que ver coa realidade galega nin coa nosa cultura, pero están legalizadas e acostumadas a este tipo de actuacións. Redactan o proxecto, elaboran presupostos, expoñen a lista de damnificados (expropiados)... e realizan o resto do proceso. No proxecto de obra, o Castriño de Bendoiro, como se indicou anteriormente, non foi eliminado, senón colocado nun lugar onde non lle correspondía, de xeito que non afectaba ao paso da vía férrea. O máis triste de todo é que, posiblemente, non souberan nada de castros, nin do que representa a cultura castrexa. Iso, a lo menos, é o que se desprende das afirmacións dalgún encargado de obra: "Xa están eses aí coas súas tonterías de sempre. Estas cousas que eles din que teñen moito valor na realidade non valen para nada, senón para dar a lata".

No momento en que as obras tiñan comezado plantéxase toda esta problemática e as prospecións arqueolóxicas non fan máis ca dilatar, temporalmente, o problema. Por aquel entonces o pesimismo de moitas persoas era patente e así o manifestaron: "Coa protesta o único que conseguides é facer que a obra sexa máis cara e que nos coste máis a tódolos contribuíntes". E isto era certo porque, como sempre sucedía, non se esixiron responsabilidades aos que trazaron a liña sen ter en conta a existencia do Castro e, por iso, houbo todos eses problemas. Os que protestaban, porque percibían que se ía a desfacer un castro dubidando a súa existencia, non eran os que tiñan a culpa do problema creado, senón que a culpa viña doutra parte. Houbo quen afirmou: "Esta obra non a van a cambiar, pase o que pase, porque hai moitos intereses en xogo e pode máis o carto ca razón".

O Castriño de Bendoiro estivo sempre no mesmo sitio, integrado dentro dunha área castrexa na que, aparentemente, debeu ser un núcleo secundario unido ao Castro e, por esta razón, a súa fácil localización, sempre fixo posible que fora ben coñecido no contexto arqueolóxico e histórico. O que sucedeu coa chegada do TAV (Tren Alta Velocidade) é algo que quedará na nosa historia como un episodio triste, nunha época de políticos mediocres e enxeñeiros tecnócratas que manexan moi ben a informática pero están desconectados do mundo real.

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook

Deportes Deza

Arón Lorenzo sube al podio en el Gran Premio Albariño

Arón Lorenzo sube al podio en el Gran Premio Albariño

El Club Ciclista Estradense se desplazó el pasado fin de semana hasta Cambados para...

Lalín presume de campeón de Europa

Lalín presume de campeón de Europa

El ciclista del Extol-La Gramola Team Javi Busto fue recibido ayer en el consistorio

La Sociedad Deportiva Presqueiras dice adiós tras treinta años de historia

La Sociedad Deportiva Presqueiras dice adiós tras treinta años de historia

La directiva anuncia su renuncia a competir al contar únicamente con seis jugadores

Recibimiento en Lalín al campeón de Europa Javi Busto

Recibimiento en Lalín al campeón de Europa Javi Busto

| Amigos, compañeros y familiares de Javi Busto se dieron cita a primera hora de ayer en el...

Manuti seguirá por cuarta temporada consecutiva al frente del A Estrada Futsal

Manuti seguirá por cuarta temporada consecutiva al frente del A Estrada Futsal

Se busca un sustituto para el técnico del segundo equipo, Tosar, baja por trabajo

Calendario laboral y escolar 2016/2017

Calendario laboral 2017 en Galicia

Calendario Laboral 2017 en Galicia

Aquí tienes a tú disposición todos los días festivos en  Vigo y en Galicia , así como el Calendario escolar 2016/2017 .

 

 

Deza-Tabeirós-Montes

Dimite el edil lalinense José Manuel Hermida denunciado por un abuso sexual que él niega

Dimite el edil lalinense José Manuel Hermida denunciado por un abuso sexual que él niega

Una trabajadora de su explotación lo acusa de supuestos tocamientos y proposiciones deshonestas...

Carme Adán: "Procuramos que a Filosofía recupere a súa importancia no sistema educativo"

Carme Adán: "Procuramos que a Filosofía recupere a súa importancia no sistema educativo"

"Para calquera tipo de formación, sexa científica ou humanística, esta disciplina é un valor moi...

Pontevedra es la única provincia donde aumentaron las sanciones en pesca fluvial, con un 26 por ciento

Pontevedra es la única provincia donde aumentaron las sanciones en pesca fluvial, con un 26 por ciento

El importe por los 34 expedientes administrativos resueltos el año pasado superó los 14.500 euros...

Salmón, trucha y reo, especies de interés de captura en la comarca y en los ríos Lérez, Os Gafos y Verdugo

La administración autonómica tiene la obligación de adoptar, mediante una...

María Jesús Sánchez se perfila como relevo

María Jesús Sánchez se perfila como relevo

La salida de Hermida del ejecutivo municipal y del grupo socialista supone el PSOE local deba...

Enlaces recomendados: Premios Cine