Simboloxía para un tempo novo

Desbotemos o cordeiro manseliño e finquemos no noso escudo un groso carballón, que infunda a certeza do rexurdimento de Cerdedo

19.05.2013 | 00:00
Escudo actual do Concello de Cerdedo.
Escudo actual do Concello de Cerdedo.

Descoñezo se Cerdedo manterá o seu status de concello na vindeira década. Desexo afervoadamente que non se cumpran os agoiros. Confiado en que han chegar tempos mellores, finco os alicerces dun Cerdedo do futuro zafreando as vetustas glorias do pasado. Instamos a quen incumba a presenza no escudo da árbore sagrada dos galegos, en substitución da ovella escarranchada encol do bíblico "Libro dos sete selos". Este emblema apocalíptico vén que nin pintado para a actual decadencia do municipio, o Estado e a monarquía. Desbotemos o cordeiro manseliño por un groso carballón.

Descoñezo se Cerdedo manterá o seu status de concello na vindeira década. A pouco que a recesión se delongue, a institución cesará, cando menos, na súa atávica condición de chope dunha minoría. Como saben, en previsión de futuros desafiuzamentos, veño estibando o noso tesouriño na acolledora arca da Voyager.

Desexo afervoadamente que non se cumpran os agoiros. Así e todo, por moito que se lle rece ao santo Antonio, aquel que non merca un décimo, xamais será agrazado co premio da lotaría.

Levo a Cerdedo inoculado no sangue. Non me pesa ter doado o meu corpo á súa ciencia. Asumín dignamente o humilde labor de coello de Indias, porque estou certo que a miña enfermidade inmunizará as conciencias dos cerdedenses do mañá. Xacando fixen miñas as reflexións de Gandhi, "Alma Grande": "A nosa recompensa áchase no esforzo, non no resultado; todo o que eu poida facer será insignificante, pero é moi importante que se faga".

Confiado en que han chegar tempos mellores, finco os alicerces dun Cerdedo do futuro, zafreando as vetustas glorias do pasado.

O falar non ten cancelas e, aínda que as tiver, non hai San Xoán ao que se lle resistan porlóns e couzoeiras.

Aínda lonxe se albiscan as cacharelas do padroeiro local, non obstante, por ir abrindo boca, déuseme hoxe por furtar e extraviar a vella simboloxía de Cerdedo.

Abro fogo centrando no punto de mira o topónimo e a súa etimoloxía, un dos dogmas de fe asumido sen discutimento.

A por de repetilo como mantra, acredítase que o xeonomástico "Cerdedo" é un fitotopónimo abundancial de "cerdeira" ("Prunus avium"), a árbore das cereixas. Cerdedo, daquela, viría significar "lugar poboado de cerdeiras".

Tal convicción, profusamente espallada, levou, non hai moito, á remuda da fonte da estrada, elemento arquitectónico inmortalizado nunhas das coplas máis significativas daquela aldea: "Cerdediño, Cerdediño, Cerdediño prós amores; a fonte ao pé da estrada e san Xoán no medio das torres".

Encol do cano da fonte, labrouse unha árbore inspirada no presunto significado do chamadeiro, engadíndoselle, en atrapallado latín, un pomposo lema acreditativo: "Est mihi nomen Cerisetum", coa pretensión de expresar "O meu nome é Cerdedo", é dicir, o Cerdedo das cerdeiras. Coroouse o conxunto cun pétreo brasón timbrado co año sanxoanesco.

Ben, á espera da antiga documentación que nos faga rectificar, todo apunta a que non foron as cereixas -nin maroubiñas, nin mulariñas- as que lle deron nome ao territorio, senón a mesta louzanía dos carballos ("Quercus robur"), a árbore das landras, dos bugallos e dos carrabouxos. Malia a zuna e perrencha da autoridade, os carballos seguen verdeando en Cerdedo cada primavera.

A palabra "carballo" provén de carba, unha voz prerromana á que se lle engadiu o sufixo *-aliu e cuxo significado se vencella á rebeza vexetación que agroma e medra entre o pedrullo. Flora resistente, coma o pobo conscienciado que arrostra día a día a arroiada desgaleguizadora orquestrada polos "imbéciles e escuros".

Da evolución latinizada *carbaliu, obtívose "carballo", e do plural en -ale, acadouse, por exemplo, Carballás, portela do Seixo.

A forma Cerdedo non provén da base carba, senón do latín quercus que posuía na lingua do Lazio o significado de "aciñeira".

De quercus formouse o colectivo *cercetu e, após, *cercedo que por asimilación regresiva acabou dando "Cerdedo". Así o sospeita Gonzalo Navaza, polo que non estamos falando a fume de pallas.

Aínda hoxe, non son poucas as veces nas que, en querendo citarnos, trabucan Cerdedo por Cercedo.

Esta hipótese gañou posibilidades cando, durante a recolla dos materiais para a edición do cantigueiro de Cerdedo -froito da lúcida memoria de Manuela Cortizo Medal-, a ilustre cantareira nos fixo sabedores da seguinte copla: "Nós sómosche da montaña, da terra das carballeiras, vós sodes das Rías Baixas, desas terras mariñeiras". Na cantiga, Cerdedo ocúltase baixo a denominación "terra das carballeiras" o que é abondo elucidativo.

A nova proposta etimolóxica dota o topónimo e, asemade, o lugar dunha meirande carga simbólica, pois, de todos é coñecido a veneración que os nosos celtas antepasados lles rendían aos carballos e ás carballeiras.

Dotados de bríos anovados, instamos a quen incumba a presenza no escudo do concello da árbore sagrada dos galegos, en substitución da ovella escarranchada encol do bíblico "Libro dos sete selos".

En virtude do Decreto 30/1994, do 4 de febreiro, o conselleiro de Xustiza, Interior e Relacións Laborais da Xunta da Galiza propuxo e o presidente dispuxo "aprobar o escudo heráldico do concello de Cerdedo, que quedará organizado do seguinte xeito: de azur, o "Agnus Dei" de prata sobre o Libro dos sete selos. O escudo vai timbrado coa coroa real española (...) para perpetuar, con simboloxía adecuada e conforme as normas da heráldica, os feitos máis relevantes e peculiares do seu pasado histórico".

Non cabe dúbida que este emblema apocalíptico, que data de 1842, vén que nin pintado para ilustrar, xa non "os feitos máis relevantes e peculiares do noso pasado histórico", senón a actual decadencia na que están sumidos o municipio, o Estado e a monarquía.

Mesmo así, desbotemos o cordeiro manseliño e finquemos no noso escudo un groso carballón, alegoría de afouteza e esperanza que infunda en nós a certeza do rexurdimento. Lonxe de pretender arramplar con todo, arredor da árbore poderase ler: "Cercetu mihi nomen est", "O meu nome é Cerdedo", o vizoso Cerdedo das carballeiras. Polo que respecta á bandeira "blaugrana" (Decreto 270/2001), nada que discutir: "Tot el camp és un clam...".

Posto que os escudos e as bandeiras de mérito fan acompañar o seu flamexo coas estrofas dun himno ben rimado, para esta nova andaina eu propoño instituír como himno oficial do noso concello a "Foliada de Cerdedo". Esta fermosa composición, saída do enxeño dun anónimo fistor, foi recollida por Adolfo Anta Seoane en 1932, director do coro coruñés Cantigas da Terra, que lla escoitara a Saturnino Cuíñas Lois, antigo crego de Cotobade -e mais gaiteiro-, trasladado no ano 31 a Cesullas (Cabana de Bergantiños). Cantigas da Terra estreou a foliada o 18 de maio de 1933.

Se a autoridade non considerar acaída a suxestión, non demorarei en trasladarlles a proposta aos integrantes do colectivo Capitán Gosende, co aquel de amenizar os nosos xuntoiros.

Cómpre non confundir a "Foliada de Cerdedo" coa "Foliada de Barro de Arén", tamén coñecida por "Foliada de Terra de Montes" (gravada en disco polo Gaiteiro de Soutelo no ano 1928 e polos Treixadura, en 1999), nin co "Romance de Cerdedo" ou "Romance da Lavandeira" (omnipresente no repertorio da coral ourensá De Ruada dende 1954-56 e versionada, entre outros, por Fuxan os Ventos).

En tempos da II República, o xornal "La Vanguardia" (31 de maio de 1934) informa os seus lectores da solemne recepción que o Concello de Barcelona lle brindara na véspera á agrupación corística galega Cantigas da Terra.

Os integrantes do dito conxunto folclórico, que a piques está de facer os cen anos, tomarían parte nunha ofrenda floral perante a tumba de Francesc Macià, o primeiro presidente da Generalitat, previa á súa actuación no Palau de Projeccions.

En Montjuïc, Cantigas da Terra encetará o seu programa interpretando a "Foliada de Cerdedo". A pouco que reparemos no contido dos versos, decatarémonos da súa rechamante vixencia e oportunidade: "Heiche de contar un conto, un conto de mil mentiras; heiche de contar un conto, un conto todos os días".

Desculpen este arrebato saudoso, mais, coñecendo o que fomos, resúltame inconcibíbel como, apenas nun pestanexo, permitísemos que a nosa excelsa embaixada cultural fose substituída pola penosa representación dos que compadrean con narcotraficantes.

Deportes Deza

Pincho, ayer, en el Lalín Arena. // Bernabé/Luismy
"Haremos un buen papel este año"

"Haremos un buen papel este año"

"La clasificación nos colocará donde lo merezcamos, según el nivel de entrenamientos"

El Estudiantil revalida el título del Torneo Concello de A Estrada

El Estudiantil revalida el título del Torneo Concello de A Estrada

Venció al Estradense en los penaltis tras empatar 1-1 en los primeros 90 minutos

Javier Busto: "Es la prueba más dura que corrí este año"

Javier Busto: "Es la prueba más dura que corrí este año"

"Vi el nivel que hay en España y sabía que podía estar arriba"

El CD Lalín ficha al entrenador de porteros Ángel López

El CD Lalín ficha al entrenador de porteros Ángel López

| El Club Deportivo Lalín acaba de confirmar la fichaje del entrenador de portero...

Finaliza el campus de fútbol de Agolada que contó con 30 niños

Finaliza el campus de fútbol de Agolada que contó con 30 niños

| El Concello, en colaboración con la S.D. Agolada, que finalizó ayer el campus de...

Álex Marque: "Cuando haces todo lo posible por estar delante tienes que estar contento"

Álex Marque: "Cuando haces todo lo posible por estar delante tienes que estar contento"

El estradense analiza su actuación en la Volta a Portugal, en la que finalizó quinto

Calendario laboral y escolar 2016/2017

Calendario laboral 2017 en Galicia

Calendario Laboral 2017 en Galicia

Aquí tienes a tú disposición todos los días festivos en  Vigo y en Galicia , así como el Calendario escolar 2016/2017 .

 

 

Deza-Tabeirós-Montes

Los Pernas dan el Do de pecho

Los Pernas dan el Do de pecho

Un total de 110 personas participan en su 43ª primada, ambientada en Eurovisión

Consecuencias de una primavera demasiado seca

La empresa que gestiona el servicio reconoce que anormalidad de la situación de este...

Piscinas, ríos y terrazas para sofocar una jornada con más de 30 grados

Piscinas, ríos y terrazas para sofocar una jornada con más de 30 grados

| Los vecinos de las comarcas buscaron en los ríos, piscinas (en la imagen la playa fluvial...

800 ejemplos de sabiduría

800 ejemplos de sabiduría

La Romaría das Persoas Maiores e Emigrantes, celebrada en O Corpiño, cumplió ayer 15 ediciones -...

Actuación de la Banda de Vilatuxe en la calle D

Actuación de la Banda de Vilatuxe en la calle D

| La Banda de Vilatuxe celebró ayer un concierto en la calle D de Lalín. La...

Enlaces recomendados: Premios Cine