CERDEDO

A cadela Muralla

Chegada a mediados do século pasado a Abelaíndo, fíxose merecedora do cariño e recoñecemento de grandes e pequechos

17.03.2013 | 00:00
A cadela Muralla.
A cadela Muralla.

A Cadela Muralla chegou á aldea cerdedense de Abelaíndo mediado o século pasado. Fora mercada de cachorro a un tratante portugués na feira de Soutelo.Só lle faltaba falar. Converteuse no xoguete dos pequechos. Chegouse a dicir que as lambedelas da Muralla sandaban as catarreiras, tamén as mancaduras e gaduñadas. Aínda non levantaba un palmo do chan e xa acompañaba aos da casa nos labores de pastoreo. O gando ao coidado da Muralla nunca se viu acosado pola lobada. Os aldeáns sospeitaban que fixera un pacto cos lobos e que mesmo os comandaba.

A Muralla daba moi ben a xente. Á cadela apracíalle tratar con bos entendedores: ghou! ("aquí estou eu"); ghou, ghou! ("de aí non pases"); ghou, ghou, ghou! ("sae por pés"). Nunca botou un ladro de máis, nin falta que fixo. A Muralla era un deses cans de respecto, non un ghoubeliño calquera. Apenas latía, porén, cando tiña algo que dicir, bailaricaban os vidros das xanelas. Ghou!, e aquel sismo, con hipocentro na gola e epicentro nas bochechas, expandía a súa onda polo val de Cerdedo.

A Muralla chegou á aldea mediado o século pasado. Meu avó de Abelaíndo mercáralla de cachorro a un tratante portugués na feira de Soutelo. A raza, amastinada, tiraba a cão da Serra da Estrela ou rafeiro alentejano ou ben mestura atinada de ambas as dúas.

A cadela, facéndolle honra ao seu nome e ao seu omnívoro apetito, atinxiu un porte e tamaño excepcionais. Os seus trazos raciais deviron nos estimados para a súa caste: cánido rexo, aleuto, destemido, corpancho, guedella meleira, orella pequena e agostada e cabezote enmascarado.

Na fraseoloxía galega, a expresión "ser un mastín" aplícaselle a unha persoa zoupona, bouba e preguiceira. Nada máis lonxe do carácter deste can que abraiou a veciñanza polos seus dotes solertes, dilixentes e afanosos.

Á cadela Muralla, coma o noso can de palleiro, só lle faltaba falar e, de poder falar, non sei que opinaría sobre o artigo 8 da recente Ordenanza Municipal de Limpeza do Concello de Cerdedo: "Os cans, gatos e demais animais non deberán ensuciar as rúas e demais lugares públicos...". Unha aldea con "pipicán" é coma un Ferrari con pegatinas.

Des que a Muralla chegou a Abelaíndo, se converteu no xoguete dos pequechos. Madrasta consentidora, tornándoos unha e outra vez do perigo, valíalles de almadraque, mantelo, pano no que enxugar as bágoas e, xaora, de cabaliño buligán.

Seica, unha das súas obsesións era lamberlles os mocos, labor ao que se entregaba con fruición. A cadela aborrecía que os pícaros andasen cos carambelos no nariz. Chegouse a dicir que as lambedelas da Muralla sandaban as catarreiras, tamén as mancaduras e gaduñadas. Amais da misión de gardacostas, sempre alerta, a cadela asumiu celmosa a función de médica pediatra.

Aínda non levantaba un palmo do chan e xa acompañaba os da casa nos labores de pastoreo. Porta fóra, conxeniaba moi ben coas persoas ("A Muralla coñecía a todo o mundo"), mais, cumprido o ano, ninguén ousaba atravesar a cancela da eira do "Gheiteiro" sen arriscarse a levar un apuro ou apandar cunha trabada.

A Muralla era moi bo can gardián, porén, descoñecedora de cadeas, investía o seu lecer na curricaina, podendo dar razón de canta corripa, bouza ou cachada haber no lugar.

Pouquiño e pouco, a Muralla estendeu os seus dominios e, de alfandegueira do Quinteiro de Acolá, pasou a chanceleira do rueiro.

A Muralla non estoxaba a auga e, xa fose verán ou inverno, se deslocaba en por si até a ribeira do Seixo para tomar baños. As súas periódicas ablucións non só tiñan por obxecto arrefecer o corpo, senón libralo das pulgas.

Quen presenciou a súa sagaz e depurada estratexia de cata, aínda hoxe non o dá ben explicado. A cadela, moi de vagar, ía somerxendo o seu corpo na poza, dándolles tempo aos parasitos de abandonar os baixos e galgar cara ao lombo. Así que os sentía rebulir no carrelo, afundíase máis un paso, obrigándoos, daquela, a fuxir cara á cabeza. Cando advertía que a pulgallada se arremuiñaba no cotote, mergullábase toda e, contendo a respiración o tempo xusto, conseguía desafiuzar os molestos inquilinos que, a fume de carozo, desaparecían río abaixo. Coa mesma, gañaba a ourela, abaneaba o corpo do rabo ao fociño e deitábase á raxeira até ficar enxoita.

A Muralla adeprendía con tanta rapidez e comportábase con tanto tino e responsabilidade que axiña guiou soa a rabañada da casa do "Gheiteiro" e, pouco tempo despois, a rolda completa de Abelaíndo.

Daquela, a tarefa do veceiro limitábase, en raiando o día, a facer soar o bucio na Regheiriña. Escoitado o sinal, os máis veciños abrían o portelo de cortes e cortellos e, nun dicir amén, os rabaños se congregaban famentos e confiantes na fonte da Encorcillada. A Muralla, presa de excitación, non lles quitaba ollo. Á orde do folgado pegureiro, a cadela, valéndose do avantaxado instinto e da experiencia, manobraba lixeira, encarreirando convenientemente a facenda. Ducias de cabras e ovellas capitaneadas por unha cadela; sinfonía de beos e campaíñas, pola costa do monte arriba cara ás herbeiras do Seixo.

A media mañá, o avó Xosé, asubiaba dende a solaina. A Muralla, empericada nunha esculca des onde vixiar a pacedura, respondía o asubío cun ghou! ("sen novidade"). Ao mediodía, meu avó volvía establecer contacto coa súa correspondente no Seixo. Tamén, a media tarde. Ao empardecer, chamábase pola cadela que, exhibindo a mesma disposición, axuntaba no gado miúdo coa eficacia de quen convoca a toque de corneta. Non deixaba cabeza atrás, apremando nos chibos e roxelos, coa cachaza e tento de quen se sabe adaíl nun transo crucial. Xa na aldea, recibía oufana os afagos dos veciños que, entre garatuxa e garatuxa, deixaban caer algunha que outra lambiscada.

Noticias relacionadas

Deportes Deza

El San Payo A Estrada se luce este fin de semana

El San Payo A Estrada se luce este fin de semana

El Club Deportivo San Payo a Estrada se lució este fin de semana gracias a la...

Rafael Cuiña visita al C.D. Lalín antes de iniciar la temporada

Rafael Cuiña visita al C.D. Lalín antes de iniciar la temporada

| El alcalde lalinense Rafael Cuiña se acercó ayer al entrenamiento del C.D....

El Lalinense pasa a cuartos en la Copa

El Lalinense pasa a cuartos en la Copa

Vence al Luceros en un partido que se decidió en la prórroga - Arón anotó 14 goles

El CD Lalín homenajea a Ana Mouriño

El CD Lalín homenajea a Ana Mouriño

La trabajadora llevaba trece años a cargo de la lavandería del club

"Haremos un buen papel este año"

"Haremos un buen papel este año"

"La clasificación nos colocará donde lo merezcamos, según el nivel de entrenamientos"

Calendario laboral y escolar 2016/2017

Calendario laboral 2017 en Galicia

Calendario Laboral 2017 en Galicia

Aquí tienes a tú disposición todos los días festivos en  Vigo y en Galicia , así como el Calendario escolar 2016/2017 .

 

 

Deza-Tabeirós-Montes

La ACOE apuesta por fijar en el calendario una segunda feria de oportunidades, en la alameda

La ACOE apuesta por fijar en el calendario una segunda feria de oportunidades, en la alameda

-Realizará una encuesta entre los socios para conocer si hay interés y establecer una fecha para...

Antonio Viñas Otero: "Que el minifundismo siga presente es un problema que se arrastra hace siglos"

Antonio Viñas Otero: "Que el minifundismo siga presente es un problema que se arrastra hace siglos"

"El legado de los hidalgos del siglo XVII permanece en Deza por sus pazos"

Lalín recurrirá a cisternas para garantizar el suministro de agua y descarta decretar cortes

Lalín recurrirá a cisternas para garantizar el suministro de agua y descarta decretar cortes

El gobierno convoca un "gabinete de crisis", con reuniones semanales con Espina y Delfín -Por...

Bañadores en O Regueiriño

Bañadores en O Regueiriño

El campamento del BM Lalín goza con el agua

La Xunta "recomendó" no regar las zonas verdes

Alonso aprovechó su comparecencia de ayer para replicar al Partido Popular sobre sus...

Enlaces recomendados: Premios Cine