18 de mayo de 2017
18.05.2017

O cura que meteu o galego na igrexa

Ribadumia homenaxea a Dositeo Valiñas por dar misas bilingües dende 1965

18.05.2017 | 04:49
Os dous últimos alcaldes de Ribadumia felicitan a Dositeo Valiñas, ao comezo do acto. // Iñaki Abella

O cura Dositeo Valiñas foi pioneiro e rebelde practicamente a partes iguais. Axudou a crear unha cooperativa de labregos, unha caixa de aforros, un clube de fútbol, unha escola de baile... E perdeu o carné de prensa porque se negou a integrarse no Movimiento Nacional. O sacerdote tamén se adiantou ao seu tempo ao ser dos primeiros da comarca -se non o primeiro- en dar parte das misas en galego. Fíxoo a mediados dos anos 60, cando o franquismo xa non era tan fero, pero aínda así estaba socialmente mal visto empregar esa lingua en determinados ámbitos.

En pleno franquismo, non era doado introducir a lingua galega en ámbitos nos que tradicionalmente, e máis dende o final da Guerra Civil, estaba vetado. Un deles eran as igrexas. Pero uns poucos curas tiveron a ousadía de facelo. Un deles foi o párroco de Ribadumia e administrador parroquial de Leiro, Dositeo Valiñas Fernández.

Dositeo Valiñas (Cerdedo, 1921) chegou a Ribadumia en 1944, e comezou a exercer como párroco tres anos despois. Ben é certo que durante os anos máis crus da ditadura non empregou o galego nas misas. Empezou a facelo sobre 1965, cando empezou a producirse un certo desxeo no rexime, do que abrollaron, entre outras experiencias, a editorial Galaxia, que aglutinaría aos grandes autores galegos de mediados do século XX.

Pero aínda entón, con desxeo e todo, era moi raro escoitar o galego nas igrexas. E Dositeo Valiñas non o dubidou. "O galego estaba mal visto, case prohibido nalgúns ámbitos", lembra o sacerdote, que vai camiño dos 97 anos, o que o converte probablemente no cura en activo de maior idade de Galicia. Sinala que aos veciños non lles estrañou escoitar ese idioma durante a misa, "porque sempre falei o galego con eles".

O Concello de Ribadumia decidiu institucionalizar este ano unha celebración polas Letras Galegas, e acordou crear unha homenaxe a unha persoa ou entidades que se distinguisen polos seus esforzos a prol do galego. En anos sucesivos, os homenaxeados elixiranse no seo dunha comisión, que empregará uns criterios aprobados en pleno, pero este ano, como non daba tempo a organizar a comisión, optouse por unha persoa de consenso. E nestes intres hai pouca xente en Ribadumia, ou quizais ninguén, que xenere tanto consenso como Valiñas, nomeado Fillo Adoptivo de Ribadumia en 2011.

Dositeo Valiñas recibiu o recoñecemento no transcurso dunha gala celebrada ao serán de onte no auditorio, no que interviron o historiador local, e amigo de Valiñas, Hernando Martínez Chantada, o alcalde de Ribadumia, David Castro, un gaiteiro e o actor Cándido Pazó.

Pero houbo, na biografía do relixioso, máis fitos na promoción da lingua galega. A finais dos anos 60, un grupo de sacerdotes do Movimiento Rural Cristiano organizaron diversos encontros de mozos católicos. Un deles tivo lugar un 18 de xullo en Ribadumia. Acudiron uns 2.000 mozos de numerosas parroquias da diócese compostelana, e tanto os cantos como os actos foron en galego.

Aquela xuntanza creou un fondo malestar nas autoridades políticas do momento. De feito, Valiñas tivo un novo enfrontamento co gobernador na provincia, que ata ordenou reter ao cantautor leonés Suso Vaamonde, que ía actuar no encontro e que viaxou en tren dende Santiago a Pontevedra. De alí iría por estrada ata Ribadumia, pero a policía non o deixou continuar a viaxe ata rematado o encontro.

Na actualidade, o galego sigue sendo en boa medida a lingua que se fala nas igrexas de Ribadumia e de Leiro. Valiñas explica que hai días en que o oficio é íntegro en galego, aínda que polo xeral en galego faise a primeira parte, correspondente á prédica e a lectura dos textos, da que se encargan os seglares, e a segunda, a Eucaristía, é en castelán. No caso dos bautizos e os casamentos, faise segundo o desexo das familias. Medio século despois daquelas primeiras misas en galego de Dositeo Valiñas, na Igrexa católica aínda é moi maioritario o castelán. "Somos xente maior, todos. E no Seminario aínda se ensina pouco en galego".

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook

Calendario laboral y escolar 2016/2017

Calendario laboral 2017 en Galicia

Calendario Laboral 2017 en Galicia

Aquí tienes a tú disposición todos los días festivos en  Vigo y en Galicia , así como el Calendario escolar 2016/2017 .

 

Deportes Arousa

La primera, más arousana que nunca

La primera, más arousana que nunca

Siete de los dieciocho equipos que la integran son de la comarca

Los regatistas más internacionales se despiden de la ría

Los regatistas más internacionales se despiden de la ría

Los vigueses Bugallo y Lorenzo alcanzaron el cuarto puesto de la clasificación general

El Xuven cierra el fichaje de Vladzimir Krysevich

El Xuven cierra el fichaje de Vladzimir Krysevich

El Xuven anunció ayer la incorporación del pívot internacional con...

Las mujeres meten un gol a la violencia de género

Las mujeres meten un gol a la violencia de género

El Beiramar F.C deja claro que durante la pretemporada, además de la amistad debe reinar la...

El Asmubal Meaño ficha a Erika Franco

El Asmubal Meaño ficha a Erika Franco

Sara Pérez completa el refuerzo del equipo para afrontar el reto en la división de plata

Arousa

El Rey emérito suspende su participación en la regata de San Vicente

El Rey emérito suspende su participación en la regata de San Vicente

La clase 6M, en la que regatea Don Juan Carlos, no tomará la salida en la Regata Islas Atlánticas

La degustación de cerveza alemana llenará una vez más Vilanova de turistas con el "OktoberFest"

La degustación de cerveza alemana llenará una vez más Vilanova de turistas con el "OktoberFest"

-Será la segunda vez este año que se celebre -Esperan mantener la afluencia de visitantes

La Festa da Auga generó 34 toneladas de basura y la TIR estuvo sucia más de un día

La Festa da Auga generó 34 toneladas de basura y la TIR estuvo sucia más de un día

Son 2 toneladas más que el año pasado - La organización del festival privado H2O pide disculpas y...

La música indie tomó el relevo al soul, jazz y flamenco en Burgáns

La música indie tomó el relevo al soul, jazz y flamenco en Burgáns

El ciclo Os Xoves de Códax acudió a su cita y afronta su recta final

La flota internacional de barcos clásicos y de época ya amarra en Pedras Negras

La flota internacional de barcos clásicos y de época ya amarra en Pedras Negras

San Vicente de O Grove vive entre hoy y el miércoles "un maremágnum de deporte, cultura marítima y...

 
Enlaces recomendados: Premios Cine