DE BOLINA

200º aniversario dunha vitoria roubada

21.06.2014 | 10:23

O 21 de xuño de 1813, as tropas anglo-españolas, ao mando de sir Arthur Wellesley, máis coñecido polo seu título de duque de Wellington -comandaban o continxente hispano os xenerais Miguel Ricardo de Álava e Francisco Tomás de Anchia Longa (este último, antigo guerrilleiro: os dous vascos de nación)-, derrotaban ás francesas, dirixidas polo mariscal Jean-Baptiste Jourdain, na batalla de Vitoria -"Gasteizko gudua", en euskera-, dando cabo ao que se vén denominando, no noso ámbito, como "Guerra da Independencia" ou, para os nossos irmãos da outra beira do Minho/Miño e para os europeos, en xeral, "Guerra Peninsular". "Dando cabo..."; en realidade, as operacións bélicas continuaron aínda até ben entrada a primavera de 1814: ingleses e peninsulares cruzaron os Pirineus e avanzaron deica a Burdeos; de feito, de non seren freados a tempo naquela terra de célebres viñedos, é máis que probable que tivesen chegado a París antes que o fixesen os austríacos e rusos, vencedores de Napoleón en Leipzig (a "Batalla das Nacións") en outubro dese mesmo ano. En fin, o 22 de marzo de 1814, Fernando VII retornaba a España (como dato curioso, hai que dicir que Cataluña continuou formando parte formalmente do Imperio francés até o 28 de maio de 1814), dando inicio a unha nova xeira. Da súa parte, "o gran corso" sería quen de abraiar de novo, e brevemente, o mundo: malia tal, o 15 de xuño de 1815 todo chegaba á súa fin: "My, my, at Waterloo Napoleon did surrender./ O yeah, and I have met my destiny in quite a similar way (...) Waterloo, knowing my fate is to be whit you./Waterloo, finally facing my Waterloo" (ABBA, naturalmente).

Leva toda a razón, desde logo, o amigo Joaquim Ventura (lean Vdes. a súa próxima entrega no FARO DA CULTURA): hai apenas dous anos, o establishmet alongou ad nauseam os boatos da Constitución gaditana de 1812; por todas partes, urbi et orbi, asistimos daquela á glorificación das bondades da que se vende -habería que dar noticia, de todos os xeitos, do Estatuto de Baiona (1808), por parte de Xosé I- como "peza esencial das nosas liberdades modernas", "modelo de concordia", "pedra angular da convivencia" e bla, bla, bla. Moito, moitísimo bla, bla, bla: talmente como se os artífices da mesma viñesen ser D. Mariano Rajoy Brey e mais D. Alfredo Pérez Rubalcaba, consagrando como soberano das Españas ao, xa nestes momentos, "rei emérito", D. Juan Carlos de Borbón y Borbón-Dos Sicilias. En calquera caso, unha festa que contrasta vivamente con esoutro clamoroso silencio, para alén de puntuais celebracións de carácter local, que está a rodear o triunfo efectivo das armas ibéricas -vale que coa inestimable axuda dos fillos da pérfida Albión- diante das hostes da invasora francesada. Xa que logo, cal vén ser o motivo do esquecemento?

Escribiu xa hai anos Antonio Gala que ao pobo español lle foi secuestrado, ou roubado, o maior empeño da súa historia; unha opinión, polo demais, que resulta compartida por alguén tan pouco sospeitoso como Arturo Pérez-Reverte, oficioso "Duque del Corso". E é que, para alén de estimas e apostilas, do que non cabe ningunha dúbida é que o conxunto dos habitantes de España -ou, para sermos exactos, das terras peninsulares; xa lle abonda ese, enfermizo, olvido de Portugal!- loitaron, absolutistas e liberais, contra un inimigo común na procura dun horizonte mellor: que o símbolo do mesmo viñese ser, para os uns e mais para os outros, un individuo tan deplorable, ruín e fillo da súa nai como Fernando de Borbón -Fernando VII- constitúe mostra perfecta da mala sorte que nos persegue secularmente. Como anotou, da súa parte, o grande historiador británico sir Raymond Carr, acontece que mentres en España (e Portugal), o pobo deveu sempre moitísimo mellor que as elites, no Reino Unido sucede, a diferenza do noso caso, que veñen ser as elites ben superiores ao conxunto das masas populares; velaí, entón, a crucial diferenza entre ambos os conxuntos.

A denominada "Guerra da Independencia" foi unha guerra, certo é, entre exércitos regulares; pero sobre todo -e, sen a menor incerteza, no caso galego: eis o magnífico estudo de Xosé Ramón Barreiro, "Historia social da Guerra da Independencia en Galicia" (Xerais, 2009) a demostralo- unha contenda de enorme, decisiva participación popular. Para a nosa honra histórica, lembremos as palabras do propio Lord Wellington: mentes o ilustre mílite dixera dos seus compatriotas que "the British soldier is the scun of the earth, enlisted for drink", conmina, sen embargo, a que "españois, dedicádevos todos a imitar os inimitables galegos": palabras gravadas -hoxe case ilexibles; ai concello da Coruña, mon amour!- no romántico, á par que herculino, Xardín de San Carlos.

Non convén, polo visto, que os meles do éxito correspondan a acción do común dos mortais; en España (e Portugal) tal semella que nos debamos, sempre e agora, á xenerosidade, benevolencia, tolerancia, tutela... de pegueiros e pastores. "Alfonso XII, El Pacificador", "la lucecita de Pardo", "el motor del cambio...": toda unha colección de anxos xentís, ou non tanto, a organizaren como lle cómpre os nosos (felices?) soños. Douscentos anos dunha vitoria roubada; douscentos anos a sobrevivir: Fuenteovejuna, onde fuches parar?

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook

Suscriptor | Opinión

Contenido exclusivo para suscriptores digitales

CEFERINO DE BLAS*

Hay tiempo para rectificar un mal comienzo

(El pergamino Vindel debe exponerse en el lugar idóneo: el Marco)

 
 

El curso de agua de Menduíña no baja todo lo limpio que debería

Nos cuentan que las quejas ante la Policía Local por malos olores en...

 
 

JORGE DEZCALLAR*

Negar la evidencia

Las conclusiones del informe sobre el clima que el Congreso norteamericano encarga cada cuatro...

 
 

JOSE MARÍA DE LOMA

Los paraguas

He visto gente con paraguas. Quiero decir que he visto gente con paraguas estos días. Gente con...

 
 

JOAQUÍN RÁBAGO

Unión fiscal

Llevan tiempo diciendo los políticos del sur de Europa que se necesita una unión fiscal para...

 
 

PEDRO G. CUARTANGO

Reivindicación de la lectura

El prestigioso periodista Pedro G. Cuartango, exdirector del diario...

 
 
Enlaces recomendados: Premios Cine