¿Será realmente útil el diálogo social...?

El incremento acelerado de las cifras de desempleo en Galicia, así como la incertidumbre acerca del alcance y duración de la crisis económica, ha reactivado la necesidad de reapertura del diálogo social. La Conselleira de Traballo, Beatriz Mato, anunció la convocatoria, pero aún no se ha producido de forma oficial. El retraso provocó duras críticas sindicales y movimiento en la oposición política -el líder del PSdeG se entrevistó con el ministro Corbacho esta semana- que considera el diálogo como necesario para afrontar los próximos meses. Para debatir si será realmente útil, FARO sentó, cara a cara, a un sindicato, la UGT, que está en la mesa, otro que se fue -la CIG- y una organización de autónomos que quiere integrarse.

JAVIER SÁNCHEZ DE DIOS - SANTIAGO
La Consellería de Traballo ha anunciado la reapertura del diálogo social que se abrió y desarrolló con el anterior gobierno bipartito. ¿Cuáles son en su opinión las perspectivas...?

–Rafael Granados. Nosotros, como representantes de un colectivo de trabajadores autónomos, venimos reivindicando estar en la mesa del diálogo social, que será tanto más útil cuantos más sectores estén en ella. Se nos prometió, primero, estudiar el modo, y después incluirnos, hasta el momento sin éxito, quizá porque se oponen los que ya están. Nosotros entendemos que los autónomos tienen todo el derecho, en la medida en que una quinta parte, un veinte por ciento largo de la población activa en Galicia, son trabajadores por cuenta propia y por tanto debemos participar en encuentros en los que además entre otras cosas se debaten las políticas específicas para nuestro sector, que básicamente son, las del autoempleo.

–Eladio Romero. Para UXT o diálogo social é a mellor ferramenta de que podemos dispoñer para que os verdadeiros autores das relacións laborais, que somos os axentes sociais, patronal e sindicatos, falemos, debatamos e acordemos as actuacións que deben tomar os gobernos e o noso día a día para facilitar a convivencia e o progreso. Quero dicir con isto que será tanto máis útil canto nós sexamos realmente quen de nos poñer dacordo no que nos afecta tanto en negociación colectiva como en emprego como en modelo productivo como en seguridade laboral ou social. Insisto: canto máis capaces sexamos de acordar cousas consensuadas, máis capacidade teremos para facer que os gobernos lexislen máis axeitadamente.

–Ramiro Oubiña. Imos ver. Nós, como CIG, o que queremos aclarar é, primeiro, que o diálogo social non é para nós un fin en si mesmo. As centrais sindicais non deben estar todo a día sentadas nunha mesa sen saber exactamente para que. Entendemos que o diálogo social terá que facer posible consensuar en, digamos, a maioría dos casos o que son as políticas que se van desenvolver nun período equis de tempo. É para iso o diálogo social. E para acadalo ten que levar ímplícito que cada quen ten que ser coherente co que é a súa función. O Goberno especialmente, porque o é xa que gañou unhas eleccións, terá un programa para todo e, dende logo, para xestionar a crise, e ese programa ten que estar enriba da mesa do diálogo social, claro.

Hay muchos perfiles, y eso lo complica todo...

–Granados. Ahora tenemos una salida, en principio buena, que pasa por desarrollar el Estatuto del Trabajador Autónomo, y vamos a proponer a la Consellería una serie de acciones específicas en defensa de este sector, decisivo para el empleo y el futuro de Galicia. Entre esas medidas está la creación de un Consejo, en el que entendemos podrán estar también los sindicatos, porque no somos en absoluto excluyentes, y que planteará medidas y proyectos. Medidas y proyectos que se necesitan especialmente en el campo de los trabajadores autónomos, especialmente desprotegidos frente a la crisis, con cierres masivos de pymes por falta de financiación. Y porque la perspectiva no es halagüeña, con un factor complicado: que nadie sabe cuándo ni cómo terminará la crisis.

–Romero. Para nos é unha tolemia tentar bascular a favor duns ou doutros porque iso esnaquizaría as regras do xogo. A estratexia da negociación ven dándonos dende fai tempo a razón tanto a nivel estatal como galego. Aquí case ninguén discute o diálogo social, o PP estaba na oposición fai catro anos e agora no poder xa dá por sentada a necesidade dese diálogo e polo tanto partimos da evidencia de que se acepta por todos, de que xa non se discute a súa necesidade. E ademais compártese a idea de facelo con axilidade, non como cando se abríu, co bipartito, cando os case primeiros sete meses os adicamos a explicar que era iso do diálogo. Pero aquel traballo, de certo xeito didáctico, había que facelo e agora vese que foi tempo gañado.

–Oubiña. Repito que nós o que non podemos é ir a unha mesa de diálogo social sen saber exactamente que é o que imos discutir. A CIG di que o diálogo social ten que servir para traballar rápido, con axilidade e con compromiso para tentar solventar unha situación que estamos a padecer, pero que non provocamos. Polo tanto nós o que lle dicimos á Xunta é que estamos totalmente dacordo co diálogo, non debe haber dúbida ningunha diso, nin das súas bondades, pero cremos que cadaquén debe facer os seus deberes, e para iso é totalmente necesario que o Goberno poña enriba da mesa o plano estratéxico que teña para este país, un plano estratéxico para o emprego, e non o fai. Non vale trucar as cartas, e aquí estanse a trucar, dende o noso punto de vista.

¿Será útil ante la situación y la actitud de unos y otros?

–Oubiña. Debería de selo, pero non teño claro se o será. As políticas defínense na práctica polos Orzamentos, que non son máis ca execución práctica dos programas que se van desenvolver ao ano seguinte. E eu falaba de trucaxes porque se di unha cousa pola Xunta, pero faise outra nos Orzamentos: as políticas de emprego teñen merma de asignacións con respecto ás de 2009. Ou sexa, temos un problema agudo de desemprego no país e nembargantes non se aplican as políticas que se din que ían aplicarse. Iso non é serio nin tampouco se pode considerar coma razoable.

–Romero. Aínda que estou dacordo con moitas cousas destas, eu si penso que o diálogo social en Galicia vai a ser útil. O que escomenzamos fai catro anos, do que este será unha continuación, foi quen de, malia a crise, desenvolver acordos plasmados en leis que fixeron que o noso país, de forma cecais sorprendente, reaccionase moito mellor có resto de España diante dalgúns problemas: o paro medrou memos que na media do Estado -aínda que iso agora se está a cambiar-, menos ERE de extinción e, en definitiva, facilitou que en Galicia as relacións laborais foran mellores.

–Granados. Nosotros opinamos que su utilidad, repito, dependerá de su representatividad y de que recoja el sentir de sectores que, como el de los trabajadores autónomos, tampoco hemos creado la crisis y, sin embargo, la padecemos más que ningún otro. Queremos estar en las mesas de diálogo social para mostrar la realidad de lo que somos, de nuestro colectivo y recordar que hemos sido unos marginados, sin derechos, y además que no se nos ha defendido por otros hasta que empezamos a finales de los noventa a reivindicar derechos que los demás trabajadores tienen hoy en día,

–Oubiña. Insisto en que falla a coherencia do novo Goberno galego. As previsións da propia Xunta din que o paro irá a peor e, curiosamente, a partida para incentivar a formación se recurta, nos servizos públicos ábrese a porta á privatización, paralízanse os compromisos adquiridos cos sindicatos para determinados colectivos e diminúen os recursos reais para as políticas sociais. Así é difícil falar de utilidade porque pretenden levarnos ao diálogo social nunha serie de asuntos que xa están marcados e nos que reduce a capacidade de maniobra. E nós, para figurar, non imos.

–Romero. Hai un risco: que a Xunta do PP ceda á tentación de pensar o de “canto peor, mellor” neste ano porque aínda pode seguir botándolle as culpas ao anterior, e cecais por iso reduce as partidas que reducen: se non é así, non se explica. Temos que ir ao diálogo social para saír da crise, e UXT reclama tres liñas de actuación claves: emprego, protección social e un cambio de modelo productivo. Como se fai o contrario pola Xunta, o diálogo social ten que deixarlle claro que agora, e máis adiante, sen acordos non se poderá saír desta, non hai ningún Goberno no mundo que poida facelo.

–Granados. Estamos luchando por unas coberturas que no tenemos y por una formación que no nos dan ni que nos facilitan los sindicatos, que parecen ocuparse sólo de los trabajadores por cuenta ajena. Hasta hace poco no hemos estado en la atención ni en la órbita de los llamados sindicatos de clase; los autónomos no tenemos derecho al subsidio de desempleo aunque estemos sin trabajo, y en las mesas de diálogo social queremos debatir todo esto, por qué somos y estamos así. No entro en las políticas de empleo, pero en cambio sí en las del autoempleo.

–Romero. Hai unha cousa que debe quedar clara: as reglas de xogo son as que son, e cada quen ten a súa representación. O Goberno e a patronal teñen a súa, nós temos a nosa, acreditada, e os demais sindicatos o mesmo. Eu cando falo de acreditación falo de que nas mesas están as organizacións representativas; non están a CGT, ou a CSIF, por exemplo. E punto. Non entra ninguén máis, iso é o legal.

–Oubiña. Entrar na dialéctica de “autónomos si ou non” non é bo: o colectivo de autónomos é moi importante para o emprego en Galicia, e que polo tanto hai que canalizar as súas reivindicacións. Logo hai que mirar como se debe facer: ese é o problema, que hai unhas regras de xogo, que son as que inviabilizan esa representación. Coincidimos en que esa voz debe estar, e hai que ver como.

–Granados. Es evidente que somos un colectivo importantísimo y que estamos buscando nuestro camino. Y también que hay que buscar fórmulas para viabilizar nuestra representación; desde luego cuando creemos el Consejo de los Autónomos tendremos vías, pero mientras no entendemos que se niegue nuestra presencia en el diálogo social, a pesar de que defendamos cosas diferentes.